ویولن نقره ای

بنیاد یاحقی راه اندازی شد

silvernviolin — Mon, 08 Oct 2007 10:04:18 GMT

این سایت از قسمتهای زیر تشکیل شده که هنوز تمام قسمت های سایت کامل و در اختیار علاقه مندان به این هنرمند عزیز قرار نگرفته است:

درباره پرویز یاحقی

اخبار و دیدگاه ها

فایل های صوتی و تصویری

گالری عکس

ارتباط با مدیران سایت

من هم به از این حرکت خیلی خوشحال شدم ولی افسوس که اینگونه کارها معمولاْ خیلی دیر رخ می دهد.امیدوارم که مسئولین این سایت بتوانند اطلاعات و اخبار جامعی در رابطه با استاد بی مانند ویولن پرویز یاحقی ارائه بدهند.مطلب زیر در صفحه آغازین سایت قرار گرفته :

بنیــاد یاحقی، بنیـــــادی فرهنگی – هنــــری و غیـــــر انــتـفاعی است که هدف آن معرفی شخصیت هنری «استاد پرویز یاحقی»، معرفی آثار و خدمات ارزشمند هنــــری وی و تلاش برای گسترش و اعتلای موسیقی اصیل ایران است .

ایده تاسیس بنیاد یاحقی در اوایل سال ۱۳۸۶خورشیدی توسط نزدیکان و یاران استاد پرویز یاحقی پیشنهاد شد و اکنون با تاسیس این تار نما (که پلی ارتباطی میان ما و شماست) عزم آن را داریم تا تلاشی وافر و بی وقفه در جهت معرفی هر چه بیشتر این بنیاد فرهنگی – هنری و تحقق اهداف عالیه آن نمائیم .

این بنیاد اکنون مراحل ثبت قانونی خود را در ایالات متحده آمریکا می گذرانـد اما ایجاد ساز و کارهای اولیه و تصویب اساسنامه و دیگر امور این بنیـــاد در دستور کار قرار دارد و در آینده نزدیک خبـــــرهای تازه و نوینی در همین رابطه از طریق تارنمای رسمی بـــــه اطلاع عموم خواهد رسید .

بی شک نظرات و پیشنهادات سودمند شما می توانــــد ما را در تحقق هر چه زودتر و بهتر اهدافمان یاری رساند.

mailto:info@yahaghi.org

---------------------------------------------------

آدرس سایت:

http://www.yahaghi.org

به یاد مرتضی محجوبی

silvernviolin — Fri, 28 Sep 2007 14:19:18 GMT

درسته که این وبلاگ در اصل مختص ویولن ایرانیه ولی در بین هنرمندان موسیقی ایرانی شخصیت هایی هستند که برای من و خیلی از شما اهمیت ویژه ای دارند . برای همین از این به بعد گهگاهی هم به این هنرمندان ماندگار خواهم پرداخت تا هم یادی از آن ها کرده باشم و هم اینکه دوستانی که آشنایی با این هنرمندان جاویدان ندارند با آنها آشنا بشوند.

به شهادت گذشتگان و اسناد مکتوب از دو جهت اهمیت دارد :

۱-از لحاظ نوازندگی کسی در پيانو مثل او نبوده و نخواهد بود.

۲-از نظر پر کاری اگر پر کارترين هنرمند راديو نباشد يکی از پر بارترين آن هاست.

مرتضی خان محجوبی در سال ۱۲۷۹ هجری شمسی چشم به جهان گشود. او از همان سالهای آغازین زندگی با موسیقی آشنا شد . چون هم پدرش نی مینواخت و هم مادرش با پیانو آشنایی داشت.

مرتضی خان از آن دسته از هنرمندان مکتب نرفته ولی خط نوشته است که سر پنجه سحر اميز و آبشار روان احساسش نغمه خوان دل عاشقان شد او اين ساز را از مادرش آموخت .توانايی او به قدری بود که پيش درامد اصفهان ساخته درويش را بدون اموزش نواخت. برای بارور کردن استعدادش نزد دو استاد بزرگ آن زمان به شاگردی رفت در حالی که هنوز شش سال بيش نداشت. اساتيد وی سلطان حسين خان هنگ آفرين و محمود مفخم الممالک بودند. هنگ آفرين از تحصيلکرده های موسيقی نظام بود. نزد ميرزا عبدا... رديف کار کرده بود و از نوازندگان بنام سه تار در ان زمان بود. مرتضی خان شيوه های خاص نوازندگی پيانو را نزد مفخم آموزش ديد و معلومات رديفی خود را نزد هنگ آفرين تکميل کرد. در ضمن نزد حاج خان ضربی به ياد گيری تنبک و اصول تصانيف پرداخت. قوت و مايه بی نظير سازش حاصل بهره وری از اين ايام بوده است. منزل انها مکان تجمع اساتيد و موسيقی دانان مشهور آن زمان بودمرتضی خان دارای استعداد و توانايی غير قابل وصفی در ساز زدن داشت. حضور در کنار استادانی زبده و تلاش بی حدش از وی نوازنده ای اعجوبه و قهار ساخت. تا جايی که در ده سالگی به همراه آواز عارف قزوينی کنسرتی در سينما فاروس ( لاله زار ) برگزار کرد. در ده سالگی به همراه برادرش رضا محجوبی(که از نوازندگان ويلون و آهنگ سازان به نام ولی گمنام آن زمان بود ودر اواخر عمرش به دليلی نا معلوم مجنون شد)در کافه پدرش ( که اولین کافه تهران در آن زمان بود)که محل آمد و شد اعيان در لاله زار بود پيانو مينواخت. وی در دوازده سالگی موفق شد رديف دوره عالی را به اتمام برساند ودر سيزده سالگی متکفل خانواده ای چهارده نفره شده بود. وی ۱۳۰۶برای ضبط صفحه به بيروت و حلب (در سوريه) رفت و بيش از ۱۰۰ صفحه با آواز تاج اصفهانی - بديع زاده - وزيری - ضرابی - بنان -حکمت شعار و... و نوازندگی ابوالحسن صبا و حسين ياحقی(دايی پرويز ياحقی)و ارسلان درگاهی و شهنازی پر کرده است که همگی در آرشيو راديو محفوظ است. همگی با تکنوازی وی در شور و آواز افشاری که نمونه والايی در بی نظيری ساز اوست آشنا هستيم .

زندگی مرتضی محجوبی همانند ديگر هنرمندان آن زمان با آرامی و سلامت همراه نبود و اجتماع سفله و کرکس صفت او را نيز از گزند خود مصون نداشت و آن رفاه و آرامشی را که لازمه رسيدن به اوج است برای او محيا نکرد.

خصوصيات ساز مرتضی محجوبی:

۱-کوک: کوک مرتضی خان بر پايه پرده ها و فواصل خاص موسيقی ايرانی بود

۲-اصالت نوازندگی: حفظ سبک اصيل ايرانی در اجرای ماهرانه نوانس ها .(همان طور که ميدانيد نوانس ها و تزينات از ارکان مهم واصلی سازهای ايرانی است و به مقتضای ساختمانشان اين صدا ها به راحتی قابل اجرا است.ولی در ساز پيانو بسيار مشکل و يا غير ممکن است)

۳-ضرب شناسی:تسلط در اجرای آوازها و تصانيف و نمايش ظرافت آنها از طريق مالش ها و تکيه ها

اين نوازنده گمنام پيانو در سال۱۳۴۳ قبل از شليک توپ سال نو در تنهايی و فراموشی در انزوای خود به آسمان بال گشود و خبر مرگش يک هفته بعد به علت سال نو به دوست داران موسيقی اعلام شد و مزارش در کنار بانو قمر الملوک وزيری در گورستان ظهير الدوله است. روحش شاد و يادش گرامی باد.

خالدی-محجوبی-کسایی-ادیب خوانساری

از ورود پیانو به ایران تا دوران مرتضی محجوبی

نخستین پیانو در حدود سال ۱۱۸۵ خورشیدی (۱۸۰۶ میلادی) به ایران آورده شد. این پیانو که مدتها در منزل عضدالدوله، پدر عین الدوله (صدر اعظم وقت) نگهداری می شد، با توجه به امکانات حمل و نقل در آن زمان از کوک خارج شده و تنها پنج اکتاو داشت هدیه ای بود از سوی ناپلئون بناپارت به فتحعلی شاه قاجار. بعدها ناصرالدین شاه در بازگشت از سفرهایش به اروپا، چند پیانوی استاندارد به تهران آورد. در دربار، نوازنده نامدار سنتور، محمد صادق خان (سرور الملک) با توجه به اندک شباهت هایی که میان مکانیسم کار سنتور و پیانو وجود دارد و همچنین با تغییر کوک ساز، به اجرای نغمه های ایرانی با پیانو روی آورد. شماری از افراد علاقه مند هم نزد وی به نواختن این ساز پرداختند که از آن میان باید به مشیر همایون شهردار (۱۳۴۸-۱۲۶۴) اشاره کرد.

مشیر همایون در کنسرت های انجمن اخوت برنامه هایی اجرا نمود و همراه با چند تن از دیگر نوازندگان برای ضبط صفحه به لندن سفر کرد. وی بعدها در تهران هم قطعاتی به صورت تکنوازی و نیز همراه با آواز رضا قلی میرزای ظلی، فرح انگیز و تار درویش خان به روی صفحه ضبط کرد. مشیرهمایون بیشتر در مشاغل دولتی بود ولی ضمن چندین سال ریاست شورای موسیقی رادیو، ارکستری به نام «ارکستر ویژه» نیز تشکیل داده بود.

به نظر می رسد نخستین پیانو نواز ایرانی که این ساز را به شیوه درست نواخته غلامرضا مین باشیان (۱۳۱۴-۱۲۴۰) ملقب به «سالار معزز» است. وی که در شعبه موزیک دارالفنون در تهران و مدتی هم در کنسرواتوار سن پترزبورگ تحصیل کرده بود قطعه ای به نام «آواز ماهور: فانتری روی موتیف های ایرانی» (Fantasie sur des motifs persan “D’Avaz Mahour”) با کوک استاندارد برای پیانو آفرید که در روسیه به چاپ رسیده است. مین باشیان دوقطعه دیگر به نام های «پیش درآمد جدید ماهور» (بر اساس نغمه ای از رکن الدین خان) و «تصنیف ماهور برای پیانو» ساخته است.

پس از محمد صادق خان (سرور الملک)، اجرای نغمه های ایرانی با پیانو توسط نوازندگانی چون محمود مفخم و معتمدالممالک یحیائیان ادامه یافت. مفخم در تارنوازی نیز از شاگردان آقا حسینقلی بود و به موسیقی ایرانی آشنایی کامل داشت. به نوشته روح الله خالقی در کتاب «سرگذشت موسیقی ایران»، ریز زدن با انگشتان کوچک و شست به فاصله اکتاو در اجرای موسیقی ایرانی با پیانو از ابتکارات اوست که به وسیله نوازندگان بعدی نیز ادامه یافت. مفخم در صدد بود با این کار، مضراب ریز در تار را با پیانو تقلید نماید؛ در صورتیکه این روش برخلاف سبک ویژه پیانوست که نت مورد نظر و نت یک درجه بالاترش را به طور پی در پی و با تناوبی کمابیش تند به نام تریل به اجرا در می آورند.

محجوبی و ادیب خوانساری

محمود مفخم شاگردانی تربیت کرد که از میان آنها مرتضی محجوبی و حسین استوار به شهرت بیشتری دست یافتند. مرتضی محجوبی «سبک نوازندگیش در پیانو به نحوی بود که تزیینات و تکیه های خاص موسیقی ایرانی را به خوبی نمودار می ساخت و به ویژه ملودی هایی که با دست راست می نواخت واجد حالت های خاص آوازهای ایرانی بود.» وی از اولین نوازندگانی که با استفاده از امکانات کامل پیانو اقدام به نواختن موسیقی ایرانی کرد می توان به مرتضی محجوبی اشاره کرد(هر چند او از تکنيکهای نوازندگی پيانو کلاسيک چندان بهره ای نميبرد). وی از آهنگسازان و نوازندگان اصلی رادیو و برنامه گلها بود و با بزرگانی چون بنان و قوامی همکاری میکرد.

محجوبی به همراه علی تجویدی

محجوبی جزو اولین کسانی بود که آکوردهای مخصوص موسیقی ایرانی را روی پیانو اجرا کرد و توانست توجه موسیقیدانان ایرانی را به پیانو-بعنوان یک ساز با قابلیت های موسیقی ایرانی-به خود جلب کند. از ساخته های او میتوان به تصنیف های "کاروان"، "من از روز ازل"، "نوای نی "و"پیش درآمد دشتی " اشاره کرد. قابل توجه این که شیوه نوازندگی و آهنگسازی مشیرهمایون شهردار و جواد معرفی که از نوازندگان شاخص رادیو در آن زمان بودند نیز تحت تاثیر محجوبی بوده است. از محجوبی علاوه بر نواخته های گوناگون، بیش از بیست ترانه نیز برجای مانده است که از آن میان «کاروان» (با شعر رهی معیری و صدای غلامحسین بنان) بسیار معروف است. ظاهرا تنها نوازنده ای که به طور جدی از آموزش های محجوبی بهره گرفته فخری ملکپور است که از او یک کاست تکنوازی پیانو نیز منتشر شده است.

حسین تهرانی - مرتضی محجوبی - پرویز یاحقی

چند خط درباره مرتضی محجوبی

مرتضی محجوبی نت نمی دانست ولی برای خود نتی اختراع کرده بود که بی شباهت به خط سیاق نبود . استاد پرویز یاحقی خاطره ای را در این رابطه بیان نموده اند: (( آهنگی در دستگاه شور ساخته بودم به نام ای امید دل من کجایی . هنگامی که به همه اعضای ارکستر نت این تصنیف را برای اجرا دادم ، مرتضی محجوبی از من خواست تا آهنگ تصنیف را با ویولن بنوازم و او آن را با علائم ویژه خود پشت قوطی سیگار همای خود نوشت و عجب این بود که این آهنگ را همان مرتبه اول از همه بهتر و درست تر نواخت ! ))
در سال ۱۳۱۹ که رادیو افتتاح شد جزو نخستین کسانی بود که در این راه گام نهاد.از سال ۱۳۳۴ که برنامه گلها توسط داود پیرنیا تأسیس شد ، همواره در کنار ابولحسن صبا ، شاخص ترین و درخشان ترین چهره این سلسله برنامه ها بود.
در کتاب سال شیدا به نقل از سید علیرضا میرعلی نقی آمده است که محجوبی نخستین آهنگش را در بیات ترک ساخته و گل بی وفا نام دارد که متعلق به دهه ۱۳۱۰ می باشد ولی در مصاحبه انجام شده با مرتضی محجوبی در برنامه قصه شمع رادیو که سال ۱۳۴۰ پخش شده مرتضی خان می گوید که : ((اولین آهنگ را در سال ۱۳۱۸ ساختم و اشعار آن را آقای رهی معیری سرودند و اسم آهنگ هم دیدم مرغی است. ... با تصنیف و چهار مضراب و پیش درآمد و رنگ و از صد تا صد و پنجاه آهنگ ساخته ام... )) .

نمونه آثار برای دانلود

نوای نی

آهنگساز : مرتضی محجوبی

تنظیم : روح الله خالقی

خواننده : بنان

دانلود کنید

----------------------------------------------------------------------------

عشق سوزان

آهنگساز : مرتضی محجوبی

تنظیم : روح الله خالقی

خواننده : بنان

دانلود کنید

----------------------------------------------------------------------------

امشب

آهنگساز : مرتضی محجوبی

تنظیم : روح الله خالقی

خواننده : دلکش

دانلود کنید

منابع : سایت رادیو گلها - سایت گفتگوی هارمونی و...

استاد اسدالله ملک

silvernviolin — Fri, 24 Aug 2007 08:24:18 GMT

اسد الله ملک در 17 مرداد سال 1320در محله "دروازه دولت" تهران متولد شد. در عنفوان کودکی و نوجوانی حدود سه سال از محضر بزرگ طلایه دار این موسیقی "ابولحسن صبا" بهره های فراوان جست و بزودی جز شاگردان خاص ایشان محسوب شد. سپس از محضر اساتیدی چون روح الله خالقی ، هنگ آفرین و علی محمد خادم میثاق و ... به تکمیل آموخته های خویش و تجربه اندوزی مشغول گشت.در همان سالهل استاد خالقی ، ایشان را در ارکستر انجمن ملی موسیقی که توسط خود ایشان اداره میشد پذیرفتند و بدین ترتیب در بزرگی به روی پیشرفت و شکوفایی ایشان باز شد. بعد از آن سالها "اسدالله" جوان که از هنرستان موسیقی فارغ التحصیل شده بود موفق به دریافت لیسانس موسیقی از دانشگاه هنرهای زیبا گردید.

آغاز فعالیتهای ایشان در رادیو مربوط میشود به سال 1337 که در آن سال با ساختن قطعه "گریه لیلی" در مایه دشتی با کوک مخصوص (ر-می-دو-لا) و قطعه چهارمضرابی در مایه اصفهان با کوک مخصوص(می-لا-لا-می) و اجرای آنها با ویولن ، اشتهار فراوان یافتند. از آن هنگام به بعد ایشان با سبک منحصر به فرد خود در نوازندگی و آهنگسازی درهای بسته بسیاری را برای این موسیقی گشودند.

از جمله خوانندگانی که مرحوم استاد ملک با آنها همکاری داشتند میتوان به اکبر گلپایگانی، محمود محمودی خوانساری، ایرج، محمدرضا شجریان، کوروس سرهنگ زاده و ... اشاره نمود که ثمره سالها همکاری آنها با استاد ملک آهنگهای زیبایی چون تکدرخت، مرغ شباهنگ، جدایی تو، حکایت دل و ... است که سالها با ذوق و قریحه مردم این بوم کهن پیوند خورده بودند ...

در سالهای پس از انقلاب که بسیاری از اساتید خانه نشین شده بودن ایشان مبارزه خود را برای اعتلای این موسیقی متوقف نکردند و حتی بسیاری از هنرمندان "گلها" را به همکاری مجدد فرا خواندند که میتوان به اساتیدی چون فضل الله توکل اشاره نمود که به دعوت ایشان پاسخ مثبت دادند.
در همین اواخر ایشان ایشان شروع به ضبط آثار ارکستریشان با سازبندیهای مختلفی (مانند ویلن - عود ، ویلن - سنتور - سه تار ، ویلن - قانون ، ویلن - عود - سنتور و ...) کردند که میتوان به کاستهای "نغمه رویایی" ، "سمیرا" ، "نغمه ها" و.... اشاره نمود که هر کدامشان سرشار از قطعات زیبایی برای همنوازیست ... .

آفتاب عمر این استاد دوست داشتنی در بهمن 1380 غروب کرد و جامعه بزرگ هنر را در غمی بزرگ فرو برد... .

تعدادی از آثار اسدالله ملک:

غروب کوهستان : قطعات زیبایی در مایه اصفهان و شوشتری (با همکاری استاد فرهنگ شریف و استاد توکل)

سمیرا : قطعات زیبایی در ماهور و بیات زند (با همکاری اساتید شریف و توکل)

ساز و نوا ۱ : قطعاتی در شور و ابوعطا و چهارگاه (با همکاری استاد شریف)

ساز و نوا ۲ : قطعه زیبای گریه لیلی با فضایی جدید (تکنوازی)

ساز و نوا ۳ : قطعاتی در ماهور و شوشتری و سبک جدیدی در دونوازی اصفهان (با همکاری استاد توکل)

گریه لیلی : چهار مضرابهای مشهور استاد ملک مانند اصفهان و شور و مخالف سه گاه و ...

گلنوش : همنوازی زیبای استاد ملک و استاد عبادی در مخالف سه گاه و اصفهان

هدیه : همنوازی استاد عبادی و استاد ملک در سه گاه و چهارگاه و ماهور و ...

نغمه رویایی : آثار سازبندی شده استاد ملک با همکاری استاد توکل و هنرمند جوان امید امیری و ... در شور و سه گاه و ....

نغمه ها : آثار ارکستری استاد ملک با همکاری استاد توکل و امید امیری و استاد نریمان در شور و قطعه ی به یاد ماندنی ۸/۳ در اصفهان

غنچه پاییز : قطعاتی جاودانه به یاد گلها در مخالف سه گاه و نوا (با همکاری استاد توکل و فرهنگ شریف)

سماع 1 : تکنوازی در مایه شوشتری و ماهور

سماع2 : تکنوازی در سه گاه و دشتی و افشاری

شهر آشوب : بی شک زیباترین اثر استاد ملک با همکاری استاد عبادی در دشتی و شور و ابوعطا

کرشمه

این مصاحبه در آخرین روزهای زندگی نوازنده چیره دست ویولون ، اسدالله ملک انجام شده است .

من کار هنری را خیلی زود شروع کردم . پنج ساله بودم که برایم ویولن کوچکی تهیه کردند و به دستم سپردند. روز و شب من با موسیقی می گذشت . چه شبها تا سحر بر بام خانه ملک می نشستم و از ساز و موسیقی سخن می گفتیم و می شنیدیم . آن موقع برادرم از سرشناس ترین شاگردان صبا و از همرازترین دوستان او بود . استاد صبا به خانه حسین می آمد و آن خانه پاتوق بزرگان هنر موسیقی هم چون کلنل وزیری ، روح الله خالقی ،حسین خان یا حقی ، شکرالله قهرمانی ، بانوی بی همتای آواز قمر الملوک و ... شده بود . من که از همه کوچکتر بودم آن چنان محو سخنان و هنرنمایی شان می شدم که همه آن بزرگان به تعجب و تحسین وارد رشته می شدند تا جایی که همای سعادت بر شانه من نشست و استاد صبا تعلیم مرا پذیرفتند. آن موقع من کودک خردسالی بیش نبودم .

صبا را چگونه شناختید ؟ رابطه شما با او چگونه بود ؟

صبا یک نمونه بود . نمونه ای تمام عیار از یک موسیقی دان و یک انسان راستین . او همه ی ما را شیفته خودش کرد . همه آن هایی را که دستی به ساز و گوشی به موسیقی داشتند. همه بی چون و چرا به مکتب پاک و ویژگی های اخلاقی و عاطفی او دل سپردیم .می دانید که من جزو اولین شاگردان هنرستان عالی موسیقی بودم ، اما پیش از رفتن به هنرستان چون در خانواده ای اهل هنر و با زمینه های هنری پرورش یافته بودم ، با فوت و فن نوازندگی چندان مبتدی و بیگانه نبودم و همین آشنایی با حال و هوای ساز سبب شد که استاد لطف و عنایت خاصی نسبت به من داشتند و چون شور و اشتیاق مرا می دیدند و با دقت و نکته بینی هایی که داشتند استعدادم را احساس می کردند، در آموزش هیچ نکته ای از موسیقی فروگذار نکردند... .

تأثیر صبا بر موسیقی ایران بر هیچ کس پوشیده نیست . شما این تأثیر را چگونه می بینید ؟

صبا یک مکتب کامل است . او با همه ی ویژه گی های اخلاقی و هنری که داشت راهی را آغاز کرد که بی تردید قابل اعتماد ترین مکتب موسیقی ایران است . تکنیک عالی ، حسن سلیقه و نبوغ را در هم آمیخته بود .ساز او لبریز بود از پاکی و زیبایی . از پوزیسیون های مختلف به بهترین شکل استفاده می کرد. آرشه کشی او بی نظیر بود . خوب خودتان می دانید که این ساز مثل اسب وحشی است که به هر کسی رکاب نمی دهد . به قول پرویز یا حقی ویولن ساز رام نشدنی است و ولی صبا بیشتر از همه دانست که چگونه این ساز را رام کند و در خدمت موسیقی ایرانی قرار بدهد. او حرکتی فراتر از همه ی جریان های موسیقی ایجاد کرده است . برای همین هم هست که شاگردان او جریان اصلی موسیقی امروز را شکل داده اند. او را می توان معمار تحول موسیقی ایران دانست . چند سال پیش با محمود میرزاده ( روزنامه نگار و گزارشگر ماهنامه فرهنگی هنری دبستان ) مصاحبه ای داشتم که مفصلأ راجع به صبا صحبت کردم . می توانی به او مراجعه کنی . زیاد حوصله حرف های تکراری را ندارم .

استاد کسایی در مصاحبه ای عنوان کرده اند که با این همه حرف و هیاهو که به دنبال صباست او هنوز ناشناخته مانده و مردم نتوانسته اند با زوایای پنهان هنری وی آشکار شوند....

بله من هم با ایشان هم عقیده هستم . صبا در پس تکنیک متعالی که داشت دنبال جوهر اصلی موسیقی شرق می گشت . یعنی همان حال که بزرگان از ان دم می زنند او همیشه در حال تکاپو بود . به نظر من کسی باید مثل خود صبا باشد تا بتواند او را بشنناسد . باید طبیعت کار صبا را شناخت تا جوهر و خودش را درک کرد .

در جریان موسیقی ملی ایران کلنل وزیری تا چه اندازه سهم دارد ؟

خوب شد به این جریان اشاره کردید . وزیری نت را به ایران آورد . به همین خاطر هم سهم بزرگی در موسیقی ایران باید به او اختصاص بدهیم . صبا و وزیری روی نگاه ما به موسیقی تأثیر عمیقی گذاشتند . اما وزیری ( با همه اعتباری که من برای او قائل هستم ) بسیار شیفته تکنیک غرب شده بوده ولی صبا همان طور که در جواب پرسش قبل گفتم در پس تکنیک به دنبال حال بود .

استاد ملک : همان طور که همه جا گفته ام ،شناخت و درک من نسبت به موسیقی ایرانی بیشتر موهون ارتباط و آشنایی با شماست به همین خاطر با شما خیلی راحتر می توانم صحبت کنم . می خواهم پرسشی را مطرح کنم که تا کنون با هیچ کدام از شاگردان صبا درمیان نگذاشته ام .

شما به عنوان شاگرد این استاد بزرگ کدام یک از آثارش را متعالی تر می دانید ؟

صبا با نگاه تیزبینی که داشت به زیبایی ها زودتر و عمیق تر از دیگران دست پیدا می کرد . گوش خودش را چنان تربیت کرده بود که زیبایی و اصالت را بهتر درک می کرد . او نه تنها در موسیقی که در همه چیز به نهایت لطف و معنا می رسید . به همین خاطر هم هست که من با جرأت می گویم که تمام آثارش در اوج هستند . من که نمی توانم بگویم مثلأ زرد ملیجه از به زندان بهتر است ...

آیا پس از مرگ صبا به مکتب خانه او رفته اید ؟

ببینید صبا در تمام زندگی من جاری است . روزی نیست که از یاد او غافل شوم ، شاید باور نکنی که بگویم هر وقت سازی می زنم یا آهنگی می سازم که مورد قبول خودم و اهل دل واقع می شود صبا را در مقابل چشمانم می بینم ... . اصولأ منظور تو از این سئوال چی بود ؟!

یک شیطنت ژورنالیستی .

آره درست می گویی .چند وقت پیش هم از من پرسیدی که بعد از مرگ صبا چند بار به همسر و فرزندانش سر زده ای؟ که من به حساب شیطنت تو گذاشتم ولی واقعیت این است که من خودم را جدای از صبا نمی دانم . صبا پدر معنوی بود و من هم یا حقی و خرم و تجویدی ... یکی از پسران او هستم منتهی کوچکترین آنها . حالاچند بار به من به خاطر اینکه فرزند صبا هستم سر زده ای !؟

حق با شماست .

حق با علی(ع) است (با خنده) .

به فرزندان صبا اشاره کرده اید . استاد عباس شاپوری می گفت که صبا با همه شاگردان رفتاری پدرانه داشت ...

حالا این پرسش برای من مطرح می شود که با این همه چرا همه شاگردان او به مقام استادی نرسیدند؟

خیلی ها آمدند و شاگردی صبا کردند اما حق با شماست . خیلی ها به جایی که باید نرسیدند علت آن هم این است که آنها آمدند از صبا تقلید کردند و در سطح قالب آثار او ماندند . یعنی عمق اندیشه او را درک نکردند و البته زحمتی که آنها کشیدند ارزشمند است ... .

شما جزو اولین گروه شاگردان هنرستان موسیقی بودید . در هنرستان به غیر از استاد صبا کدام یک از هنرمندان شما را تحت تأثیر قرار می دادند؟

استادان خالقی و حسین تهرانی بیشتر از دیگران مرا تحت تأثیر هنر و اخلاق خودشان قرار داده بودند و تا یادم نرفته بگویم که ضرب شناسی را از استاد تهرانی آموختم . خیلی هم با ایشان برنامه اجرا کردم ... .

آیا نوارهای آن برنامه ها هنوز موجود است ؟

گمان نمی کنم . متأستفانه هیچ کدام از ما هیچ گاه آرشیو منظم و دقیقی از موسیقی ملی نداریم و البته اگر در لا به لای آرشیو های خصوصی مثل آرشیو مهندس گلشن ابراهیمی جست و جو کنید ، شاید بتوانید نوارهای آن روزها را پیدا کنید ، اما نه به طور کامل .

باز گردیم به هنرستان موسیقی ...

یازده ساله بودم که هنرستان موسیقی ثبت نام کردم . هنرستان موسیقی در آن سال ها هنوز از طرف وزارت فرهنگ و هنر به رسمیت شناخته نشده بود . آن روزها بعضی ها به ما می گفتند که وقت خود را بیهوده تلف نکنید . وقتی دیپلم بگیرید هیچ کجا به شما کار نمی دهند . حتی به عنوان معلم ساده گروه سرود مدرسه هم شما را قبول ندارند و از این حرف ها . ولی ما مثل خود استاد خالقی عاشق بودیم و عاشقی را چه کار به این حرف ها . روزی که استاد خالقی تصمیم به بنیان گذاری هنرستان گرفتند نه از جانب کسی حمایت شدند و نه خودشان آن قدر پول و امکانات داشتند که کار را شروع کنند . هنردوستی به نام سپانلو ، ملک شخصی خود را بدون گرفتن اجاره در اختیار استاد قرار دادند . استادانی که آن جا تدریس می کردند تا مدت ها پول نمی گرفتند ، خلاصه همه کارها با نیروی عشق جلو می رفت . ملک سپانلو که حالا دیگر به ساختمان هنرستان موسیقی تبدیل شده بود یک سالن بزرگ داشت . وقتی شاگردان هنرستان به سال سوم نرسیدند همگی به حدی توانا شده بودند که می توانستند در ارکستر انجمن موسیقی ملی نوازندگی کنند . مرحوم استاد خالقی پس از سه سال اولین کنسرت را ترتیب دادند. یادم می آید در شب اجرا وزیر فرهنگ و هنر وقت و همچنین چند نفری از وکلای مجلس حضور داشتند . در آن شب تاریخی ارکستر به رهبری مرحوم خالقی جند اثر از ساخته های خود استاد را اجرا کرد و مدعوین چنان محو برنامه شده بودند که پس از آن هنرستان به رسمیت شناخته شد و حقوق و مزایای مدرسین تا حدودی تأمین شد .

استادان هنرستان چه کسانی بودند؟

آنان که هم استاد هنرستان بودند و هم نوازنده ارکستر انجمن عبارت بودند از استادان مرحوم ابو الحسن صبا ، مرحوم موسی معروفی ، مرحوم جواد معروفی ، مرحوم مهدی مفتاح ، مرحوم زرین پنجه ، مرحوم وزیری تبار ، مرحوم حسینعلی ملاح ، مرحوم حسین صبا ، مرحوم حسین تهرانی ، مرحوم محمود ذوالفنون ، مرحوم محمد میر نقیبی و مرحوم بیگلری پور ( پددر منوچهر و محمد بیگلری پور ) . در ضمن گاهی هم مرحوم کلنل وزیری به هنرستان می آمدند و کمیسیون هایی به اتفاق استادان تشکیل می دادند .

آن موقع چند سال داشتید و موقعیت شما در هنرستان چگونه بود ؟

یازده سال داشتم که به هنرستان رفتم . قبلأ هم گفتم چون آن موقع ها حسین ملک از چهره های سرشناس موسیقی بود و من هم زیر پر و بال او بودم خیلی از استادان مرا می شناختند ... .

از همان ابتدا با ویولن کار کردید ؟

بله البته با کمانچه هم کار کرده ام همین طور چند ساز دیگر ولی همان طور که می دانید ویولن شد همه چیز من .

اگر قرار می شد ویولن را با ساز دیگری عوض کنید سراغ چه سازی می رفتید ؟

هیچ سازی قادر نیست برای من جای ویولن را بگیرد . ببینید ویولن علاوه بر تنوع لحن ها و امکانات و ظرفیت ها ی دیگری نظیر قدرت و شدت و ضعف صدا دارد که در هیچ ساز دیگری نمی توانیم نمونه آن را پیدا کنیم .

خیلی ها معتقد ند که ویولن یک ساز غربی است و به خاطر همین ...

به این حرف ها اعتنا نکن .

ولی سال ها بود که به خاطر همین برداشت ویولن از موسیقی ایران حذف شد .

من همیشه گفته ام با این گونه حرف ها به شدت مخالفم . بی انصافی است که بگوییم تمامی آن چه صرفأ از نقشه جغرافیایی ما بیرون است با ما بیگانه است . ما ویولن را جذب کرده ایم به خاطر این که زمینه جذب آن وجود داشته است . اگر ویولن در موسیقی ما جایی باز کرده است علتش این است که به خوبی تونسته خود را با موسیقی ما تطبیق بدهد . من ساز را یک وسیله برای بیان احساسات نوازنده می دانم.ببینید اگر شما یک ملودی غربی را با کمانچه و تار بزنید باز هم می توانید بگویید که تار و کمانچه چون غربی زدند غربی هستند ؟ صدای ساز معرف ملیت ساز نیست . ویولن صد سال است که به ایران آمده و در این فرهنگ ریشه دوانیده است و پسند مردم را به همراه داشته به طوری که نمی توان آن را از مجموعه موسیقی ایرانی حذف کرد ، البته متاسفانه همان طور که اشاره کردید چند سالی از طرف برخی کوشش هایی برای حذف این ساز از گستره موسیقی ملی انجام شد که خوشبختانه دیدید که این کوشش ها بی ثمر بود .در آن سال ها برای من و برای دیگرانی که مثل من فکر میکردند پرسش هایی وجود داشت که عموما بی جواب ماند . مثلا ما را به این خاطر که ویولن می زدیم غرب زده می نامیدند حالا چرا خودم هم نمی دانم آموزش ویولن را در هنرستان قدغن کردند . اصلا این ساز را با همه امکانات و ظرفیت هایش از صحنه اجرا هم کنار گذاشتند . من ابتدا این موضوع را نمی دانستم . چند قطعه در ماهور و همایون ساخته بودم . برای دریافت مجوز ضبط و پخش به مرکز سرود و آهنگهای انقلابی مراجعه کردم و در کمال تعجب دیدم که کارم مورد تصویب قرار نگرفت . آنها به من گفتند ویولن قدغن است . بروید قیچک یا کمانچه بنوازید ؟ من که پیش از این برخورد فکر میکردم که با تغییراتی که در مدیریت امور موسیقی ایجاد شده است شرایط بهتر از گذشته است و مرکز سرود ، مرکزی برای جذب آهنگسازان اصیل است و مسئولان این مرکز می توانند زمینه را برای درخشان ترین برنامه ها و موسیقی مهیا کنند ، خشکم زد ، گیج شدم ... .

منابع :

وبلاگ استاد اسدالله ملک به قلم محسن دهینی .

گفتگو از فروغ بهمن پور .

مطالب تکمیلی خود در رابطه با این پست را به ایمیل silvernviolin@gmail.com ارسال کنید.

استاد همایون خرم

silvernviolin — Fri, 03 Aug 2007 15:53:18 GMT

از پدري درستكار و آزاده و مادري فهيم و با احساس، پسري پا به عرصه وجود نهاد كه نام او را “همايون” گذاردند. مادرش از شيفتگان موسيقي اصيل ايراني بود و از مقام هاي موسيقي ايراني به دستگاه همايون علاقه اي وافر داشت. به همين دليل هم نام “همايون” را براي فرزند خود انتخاب كرد.

همايون خرم در سن 10-11 سالگي به مكتب استاد صبا راه يافت و به علت استعداد شگرف در 14-15 سالگي يك شبه ره صد ساله را پيمود و به عنوان نوازنده 14 ساله، در راديو ساز تنها اجرا كرد. بعدها در بسياري از برنامه هاي موسيقي راديو، خصوصاً در برنامه گلها، به عنوان آهنگساز، سوليست ويلن و رهبر اركستر آثاري با ارزش ارائه داد.

همايون به موازات فعاليت عاشقانه و در عين حال محققانه در موسيقي ايراني، از كسب علم نيز غافل نبود و در اكثر مراحل تحصيل از شاگردان ممتاز بود و تحصيلات عاليه خود را تا اخذ دانشنامه در رشته مهندسي برق ادامه داد. سمت هاي ايشان در زمينه هنر و موسيقي؛ عضويت در شوراي عالي موسيقي راديو، رهبري اركستر سازهاي ملي، استاد دانشكده موسيقي ملي و هنرستان شبانه، آهنگساز در برنامه هاي موسيقي ايراني و خصوصاً برنامه گلها، رهبري اركستر گلها و سوليست ويلن بوده است.

تعدادي از آهنگ هاي ايشان مانند: تو اي پري كجايي(سرگشته)، امشب در سر شوري دارم (غوغاي ستارگان)، ساغرم شكست اي ساقي (طاقتم ده)، رسواي زمانه منم، آيا همه شما بي گناهيد، اشك من هويدا شد، پيك سحري، بعد از تو هم در بستر غم مي توان خفت، ساقي ببين، دل پريشانم زغم گرفته، آواي خسته دلان و ده ها آهنگ ديگر، همگي بيانگر نبوغ همايون خرم در كارآهنگ سازي است.

شايان ذكر است همايون خرم در ضمن تسلط در نوازندگي و بداهه نوازي، آهنگسازي خلاق و كم نظير و در عين حال مسلط به ظرايف نظري و تئوريك موسيقي ايراني است و از اين نظر پژوهشگري با ارزش و محققي ممتاز به شمار مي رود.

آثار اجرايي :

برنامه هاي متعدد گلهاي رنگارنگ، برنامه هاي موسيقي FM راديو، برنامه هاي بداهه نوازي در راديو، تعدادي برنامه تك نوازان با همكاري هنرمندان ديگر به صورت همنوازي؛ همچنين همنوازي با هنرمنداني مانند شادروان استاد جواد معروفي، استاد جليل شهناز، استاد فرهنگ شريف و شادروان منصور صارمي همراه با ضرب شادروان جهانگير ملك و شادروان امير ناصر افتتاح.

آثار موسيقي ايشان به صورت كاست و لوح فشرده (CD) شامل همنوازي با استادان جواد معروفي، جليل شهناز و فرهنگ شريف هم اكنون در اختيار علاقمندان است.

آثار مكتوب:

۱. رديف اول چپ كوك (نواي مهر)؛ شامل آوازها، چهارمضراب ها، قطعات و تعدادي از آهنگ ها.

۲. رديف دوم راست كوك؛ شامل تعدادي از پيش درآمدها، چهارمضراب ها و رنگ ها كه هم اكنون در حال آماده سازي و چاپ است.

از فعاليت هاي ديگر ايشان مي توان يه سخنراني درباره موسيقي ايراني در مراكز هنري و فرهنگي اروپا و آمريكا مانند دانشگاه UCLA، دانشگاه گيلان، دانشگاه پزشكي شيراز (درباره استاد صبا و موسيقي ايراني)، انجمن موسيقي فارس (درباره استاد ابوالحسن صبا)، دانشگاه علامه طباطبايي (درباره مقامات موسيقي ايراني)، فرهنگسراي ارسباران (درباره استاد علي نقي وزيري)، دانشگاه صنعتي اصفهان (درباره مشخصات موسيقي ايراني) و سخنراني هاي متعدد ديگر در تالار رودكي تهران به مناسبت هاي مختلف اشاره كرد.

مجموعه آثار استاد خرم

آ- آثاري شامل تك نوازي و هم نوازي

1- همايون خرم 1 (60 دقيقه) : تك نوازي ويلن بر اساس ملودي ترانه هاي :

ميناي شكسته (ماهور)- اي آشناي من (همايون)

در ميان گلها (اصفهان)

2- همايون خرم 2 (60 دقيقه) : تك نوازي ويلن بر اساس ملودي ترانه هاي :

رفتي كه هجران … (اصفهان) – ندانم اي آشناي من (شوشتري)

شباهنگ (دشتي)- بزم من

3- همايون خرم 3 (60 دقيقه) : تك نوازي ويلن بر اساس ملودي ترانه هاي :

اشك وآه (نوا)- خودستا (شور)

قصه گو (دشتي)

4- همايون خرم 4 (60 دقيقه) : تك نوازي ويلن بر اساس ملودي ترانه هاي :

اشك من هويدا شد (بيداد همايون) – باران غم (مخالف سه گاه)

آتش (بيداد همايون)

5- همايون خرم 5 (60 دقيقه) : تك نوازي ويلن بر اساس ملودي ترانه هاي :

اي همسفرها (چهارگاه)- مهر مني ماه مني(چهارگاه)

عشق من … (اصفهان)

6- همايون خرم 6 (60 دقيقه) : تك نوازي ويلن بر اساس ملودي ترانه هاي :

زكوي بلاكشان (بيات ترك) – مگر به شهر شما (همايون)

7- عشق و اشك (60 دقيقه) : تك نوازي ويلن در مايه هاي :

شوشتري- افشاري- مخالف سه گاه – شور- اصفهان و ابوعطا

8- اوج (60 دقيقه) : تك نوازي ويلن در مايه هاي ابوعطا و شور

9- اوج نياز (60 دقيقه) : تك نوازي ويلن در مايه هاي شوشتري و همايون

10- طربناك (60 دقيقه) : تك نوازي ويلن همراه ضرب حسين همدانيان در دستگاه ماهور :

شكسته- دلكش- فرود به ماهور- درآمد افشاري و فرود به ماهور-

عراق و تغيير مقام به اصفهان و سپس به ماهور- ادامه اجرا قطعاتي در ماهور

11- دو نوازي 1 (60 دقيقه) : ويلن همايون خرم – پيانو جواد معروفي

(سرمستي در چهارگاه)

12- دو نوازي 2 (60 دقيقه) : ويلن همايون خرم - پيانو جواد معروفي

(شكوفه ها در ماهور)

13- دو نوازي 3 (60 دقيقه) : ويلن همايون خرم- پيانو جواد معروفي

(دلشكسته در اصفهان)

14- دو نوازي 4 (60 دقيقه) : ويلن همايون خرم - پيانو جواد معروفي

(دشتي، در قفس – شور – افشاري)

15- دو نوازي 5 (60 دقيقه) : ويلن همايون خرم - پيانو جواد معروفي

(رقص غم در اصفهان- پرواز در بهاران، ماهور)

16- دو نوازي 6 (60 دقيقه) : ويلن همايون خرم - پيانو جواد معروفي

(بيات ترك- دشتي)

17- دو نوازي 7 (60 دقيقه) : ويلن همايون خرم - پيانو جواد معروفي

(چهارمقام : ماهور – چهارگاه- همايون- اصفهان)

18- دو نوازي 8 (60 دقيقه) : ويلن همايون خرم - پيانو جواد معروفي

(همايون- نوا)

19- دو نوازي 9 (60 دقيقه) : ويلن همايون خرم - پيانو جواد معروفي

(بهار گلها در راست پنجگاه)

20- جان افروز (60 دقيقه) : ويلن همايون خرم- تار فرهنگ شريف- تنبك جهانگير ملك

(گروه نوازي در دستگاه شور)

21- مهرافروز (60 دقيقه) : ويلن همايون خرم- تار فرهنگ شريف- تنبك جهانگير ملك

(گروه نوازي در مايه اصفهان)

22-گل افروز (60 دقيقه) : ويلن همايون خرم- تار فرهنگ شريف- تنبك جهانگير ملك

( قطعه عاشقان، گروه نوازي در دستگاه همايون)

23- دلربا (60 دقيقه) : ويلن همايون خرم- تار جليل شهناز- ضرب افتتاح

(هم نوازي در راست پنجگاه)

24- دلنشين(60 دقيقه) : ويلن همايون خرم- تار جليل شهناز- ضرب افتتاح

(هم نوازي در ماهور)

25- شوق (60 دقيقه) : ويلن همايون خرم- تار جليل شهناز- ضرب افتتاح

(هم نوازي در سه گاه)

26- انتظار (60 دقيقه) : ويلن همايون خرم- تار جليل شهناز- ضرب افتتاح

(هم نوازي در مايه افشاري)

27- محبت (60 دقيقه) : ويلن همايون خرم- تار جليل شهناز- ضرب افتتاح

(هم نوازي در دستگاه همايون)

28- خلوت دل (60 دقيقه) : ويلن همايون خرم- تار جليل شهناز- ضرب افتتاح

(هم نوازي در مايه اصفهان)

29- الهام (60 دقيقه) : ويلن همايون خرم- تار جليل شهناز- ضرب افتتاح

(هم نوازي در چهارگاه)

30- اشك شمع (60 دقيقه) : ويلن همايون خرم- تار جليل شهناز- ضرب افتتاح

(هم نوازي در ابوعطا)

31- غمزده (60 دقيقه) : ويلن همايون خرم- تار جليل شهناز- ضرب افتتاح

(هم نوازي در بيات ترك)

32- تك نوازان، دشتستاني : همايون خرم، مجيد نجاحي و جهانگير ملك

33- تك نوازان 258، ماهور : همايون خرم، فرهنگ شريف، مجيد نجاحي و جهانگير ملك

34- تك نوازان، چهارگاه : همايون خرم، منصور نريمان، مجيد نجاحي و جهانگير ملك

35- تك نوازان، شوشتري : همايون خرم، مجيد نجاحي و جهانگير ملك

36- تك نوازان، همايون : همايون خرم، مجيد نجاحي و جهانگير ملك

37- تك نوازان، شور : همايون خرم، فرهنگ شريف و مجيد نجاحي

38- تك نوازان 106، بيات ترك : همايون خرم، جليل شهناز، مجيد نجاحي و جهانگير ملك

39- تك نوازان، دشتي : همايون خرم، فرهنگ شريف و مجيد نجاحي

40- تك نوازان، چهارگاه : همايون خرم، مجيد نجاحي و جهانگير ملك

41- تك نوازان 320، ماهور : همايون خرم، مجيد نجاحي و جهانگير ملك

42- تك نوازان، دشتي : همايون خرم، مجيد نجاحي و جهانگير ملك

43- تك نوازان، شور : همايون خرم و مجيد نجاحي

44- تك نوازان، بيات ترك : همايون خرم، مجيد نجاحي و جهانگير ملك

45- تك نوازان 391، ماهور : همايون خرم، فرهنگ شريف و مجيد نجاحي

46- چهارمضراب شور : هم نوازي همايون خرم و مجيد نجاحي (صفحه گرام 45 دور با شماره 18698)

ب- ترانه ها و تصنيف ها

1- آنچه گذشت ( اي گل جلوه اين بستان بودي) – مرضيه

بيات اصفهان - شعر ترانه : تورج نگهبان

2- دلداده (دل مانده زغم كنج قفسي)- مرضيه

بيات اصفهان- شعر ترانه : تورج نگهبان

* اين ترانه نخستين دفعه با صداي زنده ياد قوامي اجرا شده بوده است.

3- راه عاشقان (اي ماه من)- مرضيه

شوشتري- شعر ترانه : تورج نگهبان

4- اي آشناي من (عاشقي كار هر فرزانه نيست)- مرضيه

همايون – شعر ترانه : معيني كرمانشاهي

5- اي همسفرها- مرضيه

چهارگاه- شعر ترانه : معيني كرمانشاهي

6- موج آتش (اشك من هويدا شد)- مرضيه

بيداد همايون- شعر ترانه : بيژن ترقي

7- مكن هرگز فراموشم- مرضيه

دشتي – شعر ترانه : تورج نگهبان

8- دل مبند اي آشنا بر من- مرضيه

دشتي – شعر ترانه : تورج نگهبان

9- دلم مي سوزد (باران غم)- مرضيه

مخالف سه گاه- شعرترانه : دكتر نيرسينا

10- رفتي كه هجران… - مرضيه

بيات اصفهان – شعر ترانه : معيني كرمانشاهي

11- بگذر از كوي ما- مرضيه

همايون- شعر ترانه : معيني كرمانشاهي

12- دل پريشانم – مرضيه

قرايي افشاري – شعر ترانه : تورج نگهبان

13- بگذار بسوزم (غمگين چو پاييزم) – مرضيه

گام وصال و بيات اصفهان- شعر ترانه : تورج نگهبان

14- زكوي بلاكشان- مرضيه

بيات ترك- شعر ترانه : بيژن ترقي

15- مگر آيا نمي شد- مرضيه

بيداد همايون- شعر ترانه : تورج نگهبان

16- آواي خسته دلان- مرضيه

همايون- شعر ترانه : تورج نگهبان

17- گمشده- مرضيه

گام وصال و بيات اصفهان – شعر ترانه : تورج نگهبان

18- طاقتم ده (ساغرم شكست اي ساقي)- مرضيه

بيداد همايون – شعر ترانه : معيني كرمانشاهي

19- ميناي شكسته – مرضيه

ماهور – شعر ترانه : معيني كرمانشاهي

20- در ميان گلها- مرضيه

بيات اصفهان- شعر ترانه : بيژن ترقي

21- شراب نوشين- مرضيه

همايون- شعر ترانه : رهي معيري

22- شراره هاي جاوداني ( مهر مني ماه مني)- مرضيه

چهارگاه- شعر ترانه : رحيم معيني كرمانشاهي

23- ندانم اي آشناي من- مرضيه

گوشه شوشتري- شعر ترانه : بيژن ترقي

24- به هر كه دل بستم- مرضيه

چهارگاه- شعر ترانه : كريم فكور

25- قصه آشنايي- الهه

دشتي – شعر ترانه : سيمين بهبهاني

26- آمد اما… - الهه

بيات اصفهان- بر روي غزلي از : ابوالحسن ورزي

27- فرياد از تو- الهه

چهارگاه – شعر ترانه : سيمين بهبهاني

28- منم مجنون كويت (خدايا)- الهه

بيات اصفهان- شعر ترانه : تورج نگهبان

* اين ترانه ابتدا با تنظيم زنده ياد جواد معروفي در گلهاي رنگارنگ 494 اجرا شد و اجراي اخير آن با تنظيم مجيد اخشابي و صداي بهرام حصيري است.

29- از ديده بارم وز دل برآرم… - الهه

دشتي – شعر ترانه : رهي معيري

30- واي از شب من– الهه

ابوعطا- شعر ترانه : رهي معيري

31- آمدي كه با دلم گفتگوكني- الهه

مخالف سه گاه- شعر ترانه : تورج نگهبان

32- رسواي زمانه منم- الهه

مخالف سه گاه- شعر ترانه : بهادر يگانه

33- يارم گره بر مو زده- الهه

بيات اصفهان- شعر ترانه : بيژن ترقي

34- دريغا- الهه

بيات اصفهان- شعر ترانه : تورج نگهبان

35- دلم ز دوري هر بي وفا چرا سوزد- الهه

شور- بر روي غزلي از : اميري فيروزكوهي

36- رفته- الهه

بيات اصفهان- شعر ترانه : معيني كرمانشاهي

*اين ترانه را اخيراً آقاي محمد اصفهاني با نام “ بوي باران” و با شعري از قيصر امين پور اجرا كرده اند.

37- اي كه غرور مرا شكستي - الهه

چهارگاه- شعر ترانه : بهادر يگانه

38- اي نكرده وفا، رفته راه خطا- الهه

بيات اصفهان- شعر ترانه : بيژن ترقي

39- مرا رها كن(پريشان)- سيمين غانم

بيات اصفهان- شعر ترانه: محمد علي شيرازي

* اين ترانه را خانم عهديه نيز در فيلم “ دنياي پر اميد” اجرا كرده اند. همچنين اخيراً اجراي جديد آن با صداي محمد اصفهاني و تنظيم كامبيز روشن روان انجام شده است.

40- آتش اي نور مقدس- سيمين غانم

بيداد همايون با مدولاسيون به چهارگاه- شعر ترانه : سعيد طبيبي

41- افسانه شيرين- هايده

بيات اصفهان- شعر ترانه : بهادر يگانه

42- اي بي خبران- هايده

نوا- شعر ترانه : معيني كرمانشاهي

43- اي خدا- هايده

شور و ابوعطا- شعر ترانه :شيرازي

44- فرياد- سيما بينا

بيات اصفهان- شعر ترانه : شيرازي؛ اجرا با اركستر سازهاي ملي

45- تا به كي- پوران

بيات اصفهان- شعر ترانه : بيژن ترقي

46- عالم تنهايي ( تو را نبود خبر از غم ما … )- دلكش

بيات اصفهان- شعر ترانه : نظام فاطمي

47- خدا كند عاشق شوم – دلكش

سه گاه- شعر ترانه : ؟

48- بعد از تو هم در بستر غم مي توان خفت- مهستي

بيات اصفهان- شعر ترانه : تورج نگهبان

*اجراي جديد اين ترانه با صداي بهرام حصيري است.

49- ساقي ببين- مهستي

سه گاه- شعر ترانه : پرويز وكيلي

50- بازيچه گشتن- مهستي

همايون- شعر ترانه : تورج نگهبان

* اجراي جديد اين ترانه با صداي بهرام حصيري است.

51- چون گل همراه نسيم- مهستي

دشتي- شعر ترانه : بيژن ترقي

* اجراي جديد اين ترانه با صداي بهرام حصيري است و اجراي خانم مهستي مربوط به فيلمي است.

52- بر آسمان نوشته- مهستي

بيات اصفهان- شعر ترانه : بيژن ترقي

*اين ترانه را خانم عهديه نيز اجرا كرده اند. اجراي خانم مهستي، مربوط به فيلمي با همين نام است.

53- غوغاي ستارگان – پروين

مقام وصال- شعر ترانه : كريم فكور

*اجراي جديد اين ترانه با صداي محمد اصفهاني است.

54- برق و خرمن- پروين

ماهور – شعر ترانه : معيني كرمانشاهي

55- چه شد كه رفتي (مي آيد هر شب در قلب توفان… ) – پروين

گام وصال و بيات اصفهان- شعر ترانه : تورج نگهبان

56- سكوت شكسته (پيك سحري) - پروين

دشتي- شعر ترانه :كريم فكور

*اجراي جديد اين ترانه با صداي محمد اصفهاني است.

57- چه كنم كه من پيمان ها با محنت دارم- پروين

بيات اصفهان- شعر ترانه : نواب صفا

58- ساغر عمر- پروين

گوشه شوشتري- شعر ترانه : نواب صفا

59- عشق بي پايان- پروين

بيات اصفهان- شعر ترانه : نواب صفا

60- از دست تو اي دل ديوانه شدم- پروين

دشتي – شعر ترانه : نظام فاطمي

61- از من اين جواني بر تو مژدگاني- پروين

بيات اصفهان- شعر ترانه : ؟

62- هر شب كه برق جانسوزي- پروين

ماهور – شعر ترانه : ؟

63- گل ناز من – پروين

دشتي- شعر ترانه : معيني كرمانشاهي

64- دير آمدي- پروين

بيات اصفهان – شعر ترانه : تورج نگهبان

65- من كجا او كجا- پروين

بيات اصفهان- شعر ترانه : كريم فكور

* اين آهنگ نخستين بار با صداي آقاي رشيدي و با كلامي از سروان مقدم اجرا شده كه شرح آن در شماره 92 آمده است.

66- تصويري در خيال- پروين

ماهور- شعر ترانه : تورج نگهبان

* اجراي جديد اين ترانه با صداي بهرام حصيري است.

67- ماه من چه زيبا شدي- پروين

چهارگاه- شعر ترانه : ؟

68- آواي جرس – پروين

دشتي – شعر ترانه : دكتر نيرسينا

* اين ترانه قبلاً با صداي آقاي رشيدي با شعر آقاي نگهبان اجرا شده است :

شب نمايان شد، غم ديده گشود، تابم از قلب غم ديده ربود …

بعدها هوشمند عقيلي نيز با همين شعر آن را اجرا كرد. در اين آهنگ با ويلن اشاره اي به قطعه زرد مليجه استاد صبا شده است.

69- نسيم سحر- پروين

بيات اصفهان- شعر ترانه : دكتر نيرسينا

* اين ترانه قبلاً با صداي آقاي رشيدي با شعر آقاي نگهبان اجرا شده است :

به دامن آرزويم كنون، نمانده جز قطره اي اشك و خون

70- عشق آفرين اي نازنين- پروين

بيات اصفهان- شعر ترانه : تورج نگهبان

71- رفتي گفتي به فراغم خو كن- پروين

شور- شعر ترانه : دكتر نيرسينا

72- گريزان – پروين

همايون- شعر ترانه : كريم فكور

73- تو كجا بودي (شب هجران شد سپري، به سرآمد بي خبري)- پروين

سه گاه- شعر ترانه :كريم فكور

74- ليلا – پروين

بيات اصفهان – شعر ترانه : معيني كرمانشاهي

75- اي دو روزه جواني- پروين

همايون – شعر ترانه : علي صارمي

*اجراي جديد اين ترانه با صداي بهرام حصيري است.

76- صداي آشنا- پروين

ماهور- شعر ترانه : تورج نگهبان

77- آتش زن بر جانم- پروين

بيات اصفهان- شعر ترانه : تورج نگهبان

78- كشتي و رفتي (شكوه هاي من) – پروين

قرايي افشار- شعر : معيني كرمانشاهي

79- پيام آشنا (آمد گل بهارم)- پروين

ماهور- شعرترانه : كريم فكور

80- تنها ماندم- پروين

بيات اصفهان- شعر ترانه : عبداله الفت

*اجراي جديد اين ترانه با صداي محمد اصفهاني است.

81- آتش پاره – پروين

ماهور- شعر ترانه : تورج نگهبان

82- درد عشق و انتظار ( از آن شبي كه برنگشتي)- پروين

شور- شعر ترانه : تورج نگهبان

*اجراي جديد اين ترانه با صداي بهرام حصيري است.

83- بر لوحي از خارا، مانده ز دوران ها، ديدم كه بنوشته … - پروين

چهارگاه- شعر ترانه : شهرآشوب

84- نور عشق (قلب عاشقان را نوري و صفايي)- پروين

ماهور- شعر ترانه : تورج نگهبان

*اجراي جديد اين ترانه با صداي بهرام حصيري است.

85- موج - پروين

افشاري- شعر ترانه : شهرآشوب

86- الماس- پروين

سه گاه- معيني كرمانشاهي

87- مظهر ناز- رشيدي

چهارگاه- شعر ترانه : تورج نگهبان

88- غروب عشق- رشيدي

بيات اصفهان- شعر ترانه : تورج نگهبان

* شرح مربوط به اين ترانه قبلاً در شماره 69 آورده شد. متن شعر و نت آهنگ در مجله موزيك ايران، سال چهارم شماره 6 چاپ شده است.

89- شباهنگ- رشيدي

دشتي- شعر ترانه : تورج نگهبان

* شرح مربوط به اين ترانه قبلاً در شماره 68 آورده شد. متن شعر و نت آهنگ در صفحه 566 كتاب “عطر گيسو” خاطرات هنري آقاي امين اله رشيدي، چاپ شده است.

90- كجا ز ماتم رهد- رشيدي

دشتي(سه ضربي سنگين)- تورج نگهبان

91- به دامنم ستاره ها- رشيدي

شور- سروان مقدم

92- باده در جام ما ريز- رشيدي

بيات اصفهان- سروان مقدم

* اين آهنگ بعدها با صداي خانم پروين و با كلامي از زنده ياد كريم فكور اجرا شدكه شرح آن در شماره 65 آمده است.

93- دلداده (دل مانده زغم كنج قفسي)- قوامي

بيات اصفهان- شعر ترانه : تورج نگهبان

* اين ترانه بعدها با صداي خانم مرضيه اجرا شد.

94- دلم شكستي- قوامي

ابوعطا- شعر ترانه : بيژن ترقي

95- گل افشان – قوامي

همايون- بر روي غزلي از : حافظ

96- بهار عاشقان – قوامي

بيات ترك- بر روي غزلي از : مولانا

97- چه باشد- قوامي

همايون- بر روي شعري از : مولانا

98- سرگشته (تو اي پري كجايي)- قوامي

همايون – شعر ترانه : هوشنگ ابتهاج (سايه)

* اجراي جديد اين ترانه با صداي محمد اصفهاني است.

99- بهار غم انگيز- عبدالوهاب شهيدي

بيات اصفهان- هوشنگ ابتهاج (سايه)

* اين اثر مربوط به برنامه گلهاي تازه شماره (7) است كه همراه پيانوي استاد جواد معروفي به صورت ضربي خوانده شده است. برنامه هاي متعددي با آواز شهيدي و ويلن مهندس خرم موجود است كه در بخش برنامه گلهاي تازه به آنها اشاره خواهد شد.

100- جواني( اي غم بگو)- شجريان

سه گاه- شعر ترانه : رضا جنتي عطايي

101- قصه گو- عقيلي

دشتي – شعر ترانه : سعيد طبيبي

102- شباهنگ- عقيلي

دشتي- شعر ترانه : تورج نگهبان

* شرح مربوط به اين ترانه قبلاً در شماره هاي 68 و 89 آورده شد.

103- خودستا- عقيلي

مقام وصال- شعر ترانه : تورج نگهبان

104- بهار نو رسيده- عقيلي

بيات ترك- شعر ترانه : ؟

105- كشور غم (روزي كه مرا جدا ز آشيانم كردي)- عقيلي

بيات اصفهان- شعر ترانه : تورج نگهبان

106- آي ليلي ليلي- الهه و كورس

؟ - شعر ترانه : رحيم معيني كرمانشاهي يا بيژن ترقي ؟

* اين ترانه مربوط به فيلم “ ليلي و مجنون” است.

107- دعاي مجنون- كورس سرهنگ زاده

بيات اصفهان- شعر ترانه : رحيم معيني كرمانشاهي ؟

108- زنگ كاروان ( اي كاروان كجا مي روي … ) - كورس سرهنگ زاده

بيات اصفهان- شعر ترانه : رحيم معيني كرمانشاهي يا بيژن ترقي ؟

109- كاروان- گيتي

بيات اصفهان (محلي افغاني)- بر روي غزلي از : سعدي

110- همچون گذشته ها (باز آمدي اي آشنا)- عهديه

بيات اصفهان- شعر ترانه : تورج نگهبان

111- وا فريادا زعشق- عهديه

بيات اصفهان- بر روي شعري از : ابوسعيد ابوالخير

112- ترسم كه اشك… - عهديه

همايون- بر روي غزلي از : حافظ

113- اي بي خبر از بي نوايان بيا بيا - عهديه

گام وصال و بيات اصفهان- شعر ترانه : رهي معيري

* بر روي اين آهنگ ابتدا تورج نگهبان كلامي گذاشت ولي اجرا نشد.

114- مرا رها كن ( پريشان)- عهديه

بيات اصفهان- شعر ترانه : محمد علي شيرازي

* اين ترانه را خانم عهديه در فيلم “ دنياي پر اميد” اجرا كرده اند. اجراي ديگر آن با صداي خانم سيمين غانم در برنامه گلهاي رنگارنگ است. اخيراً نيز با صداي محمد اصفهاني اجرا شده است.

115- شهزاده روياها- عهديه

بيات اصفهان- شعر ترانه : بيژن ترقي

* اين آهنگ همراه با يك والس (سه ضربي) مربوط به فيلم رنگي دالاهو اثر سيامك ياسمي است.

116- تو آن آرزويي ( ز شوق تو مي گريزد از … )- عهديه

بيات اصفهان- شعر ترانه : كريم فكور

117- دختر شاه پريون- عهديه و ايرج

بيات اصفهان- شعر ترانه : بيژن ترقي

* اين آهنگ مربوط به فيلم دختر شاه پريان است.

118- دلم برات پر مي زنه – عهديه

- شعر ترانه :

* اين آهنگ مربوط به فيلمي است.

119- عشق بي پول- عهديه

سه گاه- شعر ترانه : نظام فاطمي

* اين آهنگ مربوط به فيلم “ مهدي مشكي و شلوارك داغ” است.

120- عشقي كه زندگيمه- عهديه

همايون- شعر ترانه : محمد علي شيرازي

*اجراي جديد اين ترانه با صداي محمد اصفهاني به نام “روزي تو خواهي آمد” است. شعر جديد هم از آقاي شيرازي است.

121- روزگاري من و دل … - عهديه

بيات اصفهان- شعر ترانه : وحشي بافقي

122- كي ميگه- عارف

مقام وصال- شعر ترانه : نظام فاطمي

* اين آهنگ مربوط به فيلم “ مهدي مشكي و شلوارك داغ” است.

123- آدميزاه- عارف

شور- شعر ترانه : نظام فاطمي

* اين آهنگ مربوط به فيلم “ كاكل زري” محصول اسكار فيلم است.

124- كاشكي- عارف

بيات اصفهان- شعر ترانه : شيرازي

* اين آهنگ مربوط به فيلمي از شركت پارس فيلم است.

125- ولي چه زود نيومده رفتيم- عارف

تركيبي از مقام وصال و ماهور- شيرازي يا نظام فاطمي ؟

* اين آهنگ مربوط به فيلمي است.

126- آي دنيا دنيا – رامش

آهنگ : محلي جنوب ايران- شعر ترانه : شيرازي

* اين آهنگ مربوط به فيلمي از شركت پارس فيلم است.

127- تقي جون – ايرج

بيات اصفهان- شعر ترانه : محمد علي شيرازي

* اين آهنگ مربوط به فيلم “ دنياي پر اميد” است.

128- اي كبوتر ناله سركن – ايرج

دشتي- شعر ترانه : تورج نگهبان

* اين آهنگ مربوط به فيلم “چرخ و فلك” است. زنده ياد فردين نيز در اين فيلم ايفاي نقش كرده است.

129- سرو چمان – نادر گلچين

ماهور – بر روي غزلي از : حافظ

130- مهر سيه چشمان- نادر گلچين

سه گاه – بر روي غزلي از : حافظ

131- گلعذار- نادر گلچين

بيات اصفهان- بر روي غزلي از : حافظ

132- يوسف گم گشته– نادر گلچين

بيات اصفهان- بر روي غزلي از : حافظ

133- مشك فشان– نادر گلچين

چهارگاه- بر روي غزلي از : حافظ

134- هدهد خوش خبر– نادر گلچين

بيات ترك- بر روي غزلي از : حافظ

135- عزيزم بد نكردم – گلوريا روحاني

شور دشتستاني – شعر ترانه : محلي

136- دلم امروز به آرومي خود خو كرده - گلوريا روحاني

دشتي محلي – شعر ترانه : محلي

137- پروانه مو… - گلوريا روحاني

همايون محلي- شعر ترانه : محلي

138- پرواز- مرسده

اصفهان يا دشتي؟- شعر ترانه : سعيد طبيبي

* اين اثر اجرا شد ولي پخش نشد.

139- اگر اشك بودي… - بهزاد

سه گاه – بر روي شعري از : بهادر يگانه

140- خدايا تا كي – بهزاد

سه گاه- شعر ترانه : بهادر يگانه

141- قافله سالار (جلوه رخسار) – بهزاد

شوشتري- شعر ترانه : تورج نگهبان

142- آواره اين دل- بهزاد

دشتي- شعر ترانه : تورج نگهبان

143- اوج آسمان (غوغاي ستارگان) - محمد اصفهاني

مقام وصال- ترانه : كريم فكور

* اين ترانه قبلاً با صداي خانم پروين اجرا شده است.

144- تنها ماندم- محمد اصفهاني

بيات اصفهان- شعر ترانه : عبدالله الفت

* اين ترانه قبلاً با صداي خانم پروين اجرا شده است.

145- فرياد- محمد اصفهاني

همايون- شعر ترانه : قيصر امين پور

146- روزي تو خواهي آمد- محمد اصفهاني

همايون- شعر ترانه : محمد علي شيرازي

*اين ترانه قبلاً با صداي خانم عهديه به نام “ عشقي كه زندگيمه” اجرا شده است. شعر آن ترانه هم از آقاي شيرازي است.

147- پريشان (مرا رها كن)- محمد اصفهاني

بيات اصفهان- شعر ترانه : محمد علي شيرازي

* اين ترانه قبلاً با صداي خانم ها سيمين غانم و عهديه اجرا شده است.

148- سكوت شكسته ( پيك سحري)- محمد اصفهاني

دشتي – شعر ترانه : كريم فكور

* اين ترانه قبلاً با صداي خانم پروين اجرا شده است.

149- سرگشته ( تو اي پري كجايي)- محمد اصفهاني

همايون- شعر ترانه : هوشنگ ابتهاج (سايه)

* اين ترانه قبلاً با صداي زنده ياد قوامي اجرا شده است.

150- بوي باران- محمد اصفهاني

بيات اصفهان- شعر ترانه : قيصر امين پور

*اين ترانه را در اصل خانم الهه با نام “رفته” با شعري از معيني كرمانشاهي اجرا كرده اند.

151- منم مجنون كويت (خدايا)- بهرام حصيري

بيات اصفهان- شعر ترانه : تورج نگهبان

*اين ترانه را قبلاً زنده ياد جواد معروفي تنظيم و خانم الهه اجرا كرده اند. اجراي فوق با تنظيم مجيد اخشابي است.

152- درد عشق و انتظار ( از آن شبي كه برنگشتي)- بهرام حصيري

شور- شعر ترانه : تورج نگهبان

* اين ترانه را قبلاً خانم پروين اجرا كرده اند.

153- ايام جواني- بهرام حصيري

همايون – شعر ترانه : علي صارمي

* اين ترانه را قبلاً خانم پروين اجرا كرده اند.

154- تصويري در خيال- بهرام حصيري

ماهور- شعر ترانه : تورج نگهبان

*اين ترانه را قبلاً خانم پروين اجرا كرده اند.

155- گريزان – بهرام حصيري

همايون- شعر ترانه : كريم فكور

* اين ترانه را قبلاً خانم پروين اجرا كرده اند.

156- او رفت و شب شد- بهرام حصيري

بيات اصفهان- شعر ترانه : تورج نگهبان

*اين ترانه را قبلاً خانم پروين اجرا كرده اند.

157- بعد از تو هم در بستر غم مي توان خفت – بهرام حصيري

بيات اصفهان- شعر ترانه : تورج نگهبان

* اين ترانه را قبلاً خانم مهستي در برنامه گلهاي رنگارنگ اجرا كرده اند.

158- چون گل همراه نسيم- بهرام حصيري

دشتي – شعر ترانه : بيژن ترقي

*اين ترانه را قبلاً خانم مهستي اجرا كرده اند.

159- قلب عاشقان (نور عشق)- بهرام حصيري

ماهور- شعر ترانه : تورج نگهبان

*اين ترانه را قبلاً خانم پروين اجرا كرده اند.

160- بازيچه گشتن- بهرام حصيري

همايون- شعر ترانه : تورج نگهبان

*اين ترانه را قبلاً خانم مهستي اجرا كرده اند.

161- ساقي- گلپايگاني

شور- شعر ترانه : معيني كرمانشاهي

پ- گلهاي رنگارنگ

1- گلهاي رنگارنگ 581 (دلم شكستي)- ابوعطا

خواننده : حسين قوامي (فاخته اي)

با همكاري : همايون خرم، منصور صارمي و جهانگير ملك

شعر ترانه : بهادر يگانه

غزل آواز : سعدي (تو هيچ عهد نبستي كه عاقبت نشكستي)

ساير اشعار : هاتف اصفهاني گوينده : فخري نيكزاد

2- گلهاي رنگارنگ 437 ( از ديده بارم وز دل برآرم)- دشتي

خواننده : الهه و شهيدي

آهنگ : همايون خرم تنظيم آهنگ : جواد معروفي

با همكاري : همايون خرم و جليل شهناز

شعر ترانه : رهي معيري

غزل آواز و ابيات مثنوي : نشاط اصفهاني

ساير اشعار : سعدي گوينده : فيروزه اميرمعز

3- گلهاي رنگارنگ 545 ( بعد از تو هم در بستر غم مي توان خفت)- بيات اصفهان

خواننده : مهستي و گلپايگاني

با همكاري : همايون خرم، مجيد نجاحي و اميرناصرافتتاح

تنظيم آهنگ : همايون خرم

شعر ترانه : تورج نگهبان

غزل آواز : زلالي خوانساري ( ز بس لبريز مهرش شد درونم)

ساير اشعار : ورزي- گلچين معاني گوينده : فيروزه اميرمعز

4- گلهاي رنگارنگ 576 (ساقي ببين)- سه گاه

خواننده : مهستي و ايرج

آهنگ و تنظيم آهنگ : همايون خرم شعر ترانه : پرويز وكيلي

با همكاري : همايون خرم، جليل شهناز و جهانگير ملك

غزل آواز : علي اشتري (فرهاد)؛ گرچه افكندي ز چشم خويش آسانم چو اشك

ساير اشعار : ابوالقاسم حالت- افسانه يغمايي- پژمان بختياري

گوينده : آذر پژوهش

5- گلهاي رنگارنگ 579 ( اي بي خبران)- نوا

خواننده : هايده

با همكاري : همايون خرم، مجيد نجاحي و جهانگير ملك

شعر ترانه : رحيم معيني كرمانشاهي

6- گلهاي رنگارنگ 575 ( مرا رها كن)- بيات اصفهان

خواننده : سيمين غانم و شجريان

با همكاري : همايون خرم، منصور صارمي و جهانگير ملك

شعر ترانه : محمد علي شيرازي

غزل آواز : حافظ ( روي بنماي و وجود خودم از ياد ببر)

ساير اشعار : سعدي- رهي معيري گوينده : روشنك

7- گلهاي رنگارنگ510 (آمدي كه با دلم گفتگو كني)- مخالف سه گاه

خواننده : الهه و ايرج

آهنگ : همايون خرم تنظيم آهنگ : جواد معروفي

با همكاري : جليل شهناز

شعر ترانه : تورج نگهبان

غزل آواز : سعدي گوينده : آذر پژوهش

8- گلهاي رنگارنگ 494 (منم مجنون كويت … ، خدايا)- بيات اصفهان

خواننده : الهه و عبدالوهاب شهيدي ( گلپايگاني ؟)

آهنگ : همايون خرم تنظيم آهنگ : جواد معروفي

با همكاري : همايون خرم،

شعر ترانه : تورج نگهبان

غزل آواز :

9- گلهاي رنگارنگ 472 (طاقتم ده)- بيداد همايون

خواننده : مرضيه و شجريان

با همكاري : همايون خرم

شعر ترانه : رحيم معيني كرمانشاهي

غزل آواز :

10- گلهاي رنگارنگ 549 ( به هر كه دل بستم)- چهارگاه

خواننده : مرضيه و ايرج

آهنگ و تنظيم آهنگ : همايون خرم

با همكاري : فرهنگ شريف و جهانگير ملك

شعر ترانه : كريم فكور

غزل آواز : آرزو دارم كه باز آن روي زيبا را ببينم

اشعار : پژمان بختياري- ماني شيرازي- رهي معيري

گوينده : آذر پژوهش

11- گلهاي رنگارنگ 427 (مست از شراب نوشين)- همايون

خواننده : مرضيه و گلپايگاني

آهنگ : همايون خرم تنظيم آهنگ : جواد معروفي

با همكاري : همايون خرم و جهانگير ملك

شعر ترانه : رهي معيري

غزل آواز : دور از لب خندان تو … (رهي معيري)، هر كس به تماشايي … (سعدي)

ساير اشعار : مولانا، انوري گوينده : آذر پژوهش

12- گلهاي رنگارنگ 149- سه گاه

خواننده : شجريان

با همكاري : همايون خرم، فرهنگ شريف، منصور صارمي و جهانگير ملك

غزل آواز : به من ارچه مي پرستم …

13- گلهاي رنگارنگ (رسواي زمانه)- مخالف سه گاه

خواننده : الهه و قوامي

آهنگ : همايون خرم

با همكاري : علي تجويدي

غزل آواز :

ت- گلهاي تازه

1- گلهاي تازه 2 (دشت خاوران)- ابوعطا

خواننده : عبدالوهاب شهيدي

با همكاري : همايون خرم، جواد معروفي و جهانگير ملك

اشعار از : ابوسعيد ابو الخير

2- گلهاي تازه 6 (گل افشان)- همايون

خواننده : حسين قوامي

با همكاري : همايون خرم، مجيد نجاحي و جهانگير ملك

غزل آواز و ساير اشعار از : حافظ

گوينده : فيروزه اميرمعز

3- گلهاي تازه 7 (بهار غم انگيز)- بيات اصفهان

خواننده : عبدالوهاب شهيدي

با همكاري : همايون خرم، جواد معروفي و جهانگير ملك

اشعار از : سايه

4- گلهاي تازه 9 ( قول و غزل)- سه گاه

خواننده : محمودي خوانساري

با همكاري : همايون خرم، مجيد نجاحي، محمد موسوي و اميرناصر افتتاح

غزل آواز : حافظ (چه مستي است ندانم كه رو به ما آورد)

گوينده : فخري نيكزاد

5- گلهاي تازه 25 (افسانه شيرين)- بيات اصفهان

خواننده : هايده و شجريان

با همكاري : همايون خرم، فريدون حافظي و مجيد نجاحي

شعر ترانه از : بهادر يگانه

غزل آواز : فرخي يزدي (شب چو در بستم و مست از مي نابش كردم)

گوينده : فيروزه اميرمعز

6- گلهاي تازه 32 (تماشا)- شور و عراق

خواننده : اكبر گلپايگاني

با همكاري : همايون خرم، فرهنگ شريف، مجيد نجاحي، عماد رام و اميرناصر افتتاح شعر از : سعدي (هر كس به تماشايي رفتند به صحرايي)

7- گلهاي تازه 40 ( آن دلبر عيار كه من كشته اويم … )- سه گاه

خواننده : عبدالوهاب شهيدي

با همكاري : همايون خرم، منصور صارمي و جهانگير ملك

شعر از : سعدي

8- گلهاي تازه 49 ( يار باقي كار باقي)- بيات ترك

خواننده : عبدالوهاب شهيدي

با همكاري : همايون خرم، مجيد نجاحي و جهانگير ملك

شعر : شهريار

9- گلهاي تازه 52 (سرگشته : تو اي پري كجايي)- همايون

خواننده : حسين قوامي (فاخته اي)

با همكاري : همايون خرم، مجيد نجاحي و اميرناصر افتتاح

تنظيم آهنگ : جواد معروفي

ترانه : هوشنگ ابتهاج (سايه)

غزل آواز : هوشنگ ابتهاج (گر چشم دل بر آن مه آيينه رو كني … )

گوينده : فخري نيكزاد

10- گلهاي تازه 59 (آشيان وصل)- چهارگاه

خواننده : عبدالوهاب شهيدي

با همكاري : همايون خرم، مجيد نجاحي و جهانگير ملك

اشعار از : هاتف اصفهاني و مولانا

11- گلهاي تازه 63 (در دامن مهتاب)- ماهور

خواننده : محمودي خوانساري

با همكاري : همايون خرم، لطف اله مجد و اميرناصر افتتاح

غزل آواز : شهريار ( امشب اي ماه به درد دل من تسكيني)

گوينده : رضا معيني

12- گلهاي تازه 67 - ابوعطا

خواننده : عبدالوهاب شهيدي

با همكاري : همايون خرم، فرهنگ شريف و مجيد نجاحي

اشعار از : فروغي بسطامي

13- گلهاي تازه 78 (يوسف گم گشته)- دشتي

خواننده : عبدالوهاب شهيدي

با همكاري : همايون خرم، جواد معروفي و جهانگير ملك

شعر از : حافظ

14- گلهاي تازه 83 ( تو آن آرزويي كه … )- بيات اصفهان

خواننده : عهديه و ايرج

با همكاري : همايون خرم، اميرناصر افتتاح و اركستر بزرگ راديو تلويزيون ملي ايران به رهبري فرهاد فخرالديني

شعر ترانه : كريم فكور

غزل آواز : سيمين بهبهاني (مرا هزار اميد است و … )

گوينده : آذر پژوهش

15- گلهاي تازه 105 - شوشتري

خواننده : عبدالوهاب شهيدي

با همكاري : همايون خرم و جواد معروفي

شعر از : حافظ

16- گلهاي تازه 123 (ترسم كه اشك … )- همايون

خواننده : عهديه و سياوش (شجريان)

آهنگ : همايون خرم تنظيم : فرامرز پايور

با همكاري : هوشنگ ظريف، حسن ناهيد و محمد اسماعيلي

شعر از : حافظ گوينده : فخري نيكزاد

17- گلهاي تازه 128 ( وا فريادا زعشق)- بيات اصفهان

خواننده : عهديه

آهنگ : همايون خرم

با همكاري : فرامرز پايور، رحمت اله بديعي و محمد اسماعيلي

شعر از : ابوسعيد ابوالخير

ث- برنامه موسيقي ايراني، يك شاخه گل، FM راديو و …

1- يك شاخه گل 311 ( واي از شب من)- ابوعطا

خواننده : الهه

آهنگ : همايون خرم تنظيم آهنگ : جواد معروفي

با همكاري : مجيد نجاحي

شعر ترانه : رهي معيري

ساير اشعار : سلمان ساوجي گوينده : آذر پژوهش

2- يك شاخه گل 97 - ماهور

خواننده : ايرج

با همكاري : همايون خرم، مجيد نجاحي و اميرناصر افتتاح

آهنگ : ركن الدين خان مختاري

3- برنامه همايون- نوار گلهاي يك

خواننده : ايرج

با همكاري : همايون خرم، جليل شهناز، منصور صارمي و اميرناصر افتتاح

غزل آواز : حافظ (دوستان وقت گل آن به كه به عشرت كوشيم)

4- برگ سبز 302- سه گاه

خواننده : گلپايگاني

با همكاري : همايون خرم، مجيد نجاحي و جهانگير ملك

غزل آواز : حافظ

ساير اشعار : صفاي اصفهاني، قاضي نور اصفهاني

5- الهي نامه- بيات اصفهان

خواننده : گلپايگاني

با همكاري : همايون خرم

شعر از : وحشي بافقي ( الهي سينه اي دردآشنا ده)

6- طاقتم ده (ساغرم شكست اي ساقي)- بيداد همايون

خواننده : مرضيه و گلپايگاني

بيداد همايون – شعر ترانه : معيني كرمانشاهي

با همكاري : همايون خرم، جليل شهناز و مجيد نجاحي

غزل آواز : گفتي شتاب رفتن من از براي توست …

7- مگر آيا نمي شد- مرضيه

بيداد همايون- شعر ترانه : تورج نگهبان

غزل آواز : گفتي كه به من بگريز از ناوك خونريزم …

8- آواي خسته دلان- مرضيه

همايون- شعر ترانه : تورج نگهبان

غزل آواز : تجليگه خود كرد خدا خانه ما را، بدين خانه بياييد و ببينيد صفا را

9- گمشده- مرضيه

گام وصال و بيات اصفهان – شعر ترانه : تورج نگهبان

غزل آواز : من آن آزرده بي خانمانم …

10- ميناي شكسته – مرضيه

ماهور – شعر ترانه : معيني كرمانشاهي

غزل آواز : بازي زلف تو امشب به سر شانه ز چيست …

11- در ميان گلها- مرضيه

بيات اصفهان- شعر ترانه : بيژن ترقي

غزل آواز : ؟

12- شراره هاي جاوداني( مهر مني ماه مني)- مرضيه

چهارگاه- شعر ترانه : معيني كرمانشاهي

غزل آواز : همچو ني مي نالم از سوداي دل …

13- جواني ( اي غم بگو)- سه گاه

خواننده : شجريان

آهنگ : همايون خرم

با همكاري : همايون خرم، فرهنگ شريف، سيمين آقارضي، منصور نريمان،

محمود رحماني پور، حسن ناهيد و حسين همدانيان

شعر ترانه : رضا جنتي عطايي

غزل آواز : فروغي بسطامي (جاني كه خلاص از شب هجران تو كردم)

14- مگر زناي من- بيات اصفهان

خواننده : شجريان

با همكاري : همايون خرم و مجيد نجاحي

غزل آواز : چهره را صيقلي از آتش مي ساخته اي

15- ساقي نامه- سه گاه

(بيا ساقي آن مي نشان ده مرا از آن داروي بيهوشان ده مرا )

خواننده : شجريان

آهنگ : همايون خرم

با همكاري : همايون خرم، مجيد نجاحي، حسن ناهيد و حسين همدانيان

غزل آواز : رهي معيري (چون زلف توام جانا در عين پريشاني)

16- دوستت دارم- بيات ترك

خواننده : شجريان

با همكاري : همايون خرم، فرهنگ شريف، محمود رحماني پور و حسين همدانيان

غزل آواز : عماد خراساني (دوستت دارم و دانم كه تويي دشمن جانم)

17- برگ سبز 258- سه گاه

خواننده : شجريان

با همكاري : همايون خرم و احمد عبادي (؟)

غزل آواز : خبرت هست كه بي روي تو آرامم نيست

طاقت بار فراق اين همه ايامم نيست

18- برنامه همايون- بيداد و شوشتري

خواننده : شجريان

با همكاري : همايون خرم و مجيد نجاحي

غزل آواز : پيش روي دگران صورت بر ديوارم

نه چنين صورت و معني كه تو داري دارم

19- بهار عاشقان – قوامي

بيات ترك- بر روي غزلي از : مولانا ( آمد بهار عاشقان تا خاك دان بستان شود … )

با همكاري : عليرضا بس دست

غزل آواز : جامي (گفتي بگوي عاشق و بيمار كيستي)

20- چه باشد- قوامي

همايون- بر روي شعري از : مولانا ( اگر دمي بنوازد مرا نگار چه باشد)

با همكاري : جليل شهناز

غزل آواز : عطار ( تا بود زلف تو اسباب پريشاني ما)

21- سرو چمان– ماهور

خواننده : نادر گلچين (شاخه نبات 1-آ )

موسيقي : همايون خرم

با همكاري : همايون خرم، منصور نريمان، محمد موسوي، سلطاني، سيمين آقارضي،

محمود فرهمند و حسين همدانيان

اشعار : حافظ

گوينده : فيروزه اميرمعز، سرور پاك نشان و امير نوري

22- مهر سيه چشمان- سه گاه

خواننده : نادر گلچين (شاخه نبات 1- ب )

موسيقي : همايون خرم

* ساير توضيحات در شماره 21 درج شده است.

23- گلعذار- بيات اصفهان

خواننده : نادر گلچين (شاخه نبات 2-آ )

موسيقي : همايون خرم

* ساير توضيحات در شماره 21 درج شده است.

24- يوسف گم گشته– بيات اصفهان

خواننده : نادر گلچين (شاخه نبات 2- ب )

موسيقي : همايون خرم

* ساير توضيحات در شماره 21 درج شده است.

25- مشك فشان– چهارگاه

خواننده : نادر گلچين (شاخه نبات 3-آ )

موسيقي : همايون خرم

* ساير توضيحات در شماره 21 درج شده است.

26- هدهد خوش خبر– بيات ترك

خواننده : نادر گلچين (شاخه نبات 3- ب )

موسيقي : همايون خرم

* ساير توضيحات در شماره 21 درج شده است.

27- آب حيات من است- ابوعطا

خواننده : عبدالوهاب شهيدي

با همكاري : همايون خرم، سيمين آقارضي و عبدالوهاب شهيدي

اشعار : سعدي

28- گلريزان 1–

خواننده : زند وكيل

موسيقي : همايون خرم

اشعار : غزليات مولانا (ديوان شمس)

29- گلريزان 2–

خواننده : زند وكيل

موسيقي : همايون خرم

اشعار : غزليات مولانا (ديوان شمس)

30- عزيزم بد نكردم – شور و دشتستاني

خواننده : گلوريا روحاني و عبدالوهاب شهيدي

با همكاري : همايون خرم و عبدالوهاب شهيدي

آهنگ و شعر ترانه : محلي

غزل آواز :

31- دلم امروز به آرومي خود خو كرده - شور و دشتي

خواننده : گلوريا روحاني و شجريان

با همكاري : همايون خرم، لطف اله مجد، محسني و مجيد نجاحي

آهنگ و شعر ترانه : محلي

غزل آواز : حافظ

32- پروانه مو… - همايون

خواننده : گلوريا روحاني و شجريان

با همكاري : همايون خرم

آهنگ و شعر ترانه : محلي

غزل آواز : رهي معيري (هر شب فزايد تاب و تب من)

33- اگر اشك بودي… - سه گاه

خواننده : بهزاد

با همكاري : همايون خرم و حسن سلطاني

بر روي شعري از : بهادر يگانه

34- خدايا تا كي – سه گاه

خواننده : بهزاد

با همكاري : همايون خرم و حسن سلطاني

شعر ترانه : بهادر يگانه

* موارد 33 و 34 مربوط به اثري با نام “ گلنار” است.

35- قافله سالار (جلوه رخسار) – شوشتري

خواننده : بهزاد

آهنگ : همايون خرم تنظيم آهنگ : حسين فرهادپور

با همكاري : اردشير كامكار، اردوان كامكار و محمود فرهمندبافي

شعر : تورج نگهبان

گوينده : امير نوري

36- آواره اين دل – دشتي

خواننده : بهزاد

آهنگ : همايون خرم تنظيم آهنگ : حسين فرهادپور

با همكاري : اردشير كامكار، اردوان كامكار و محمود فرهمندبافي

شعر : تورج نگهبان

گوينده : امير نوري

* موارد ۳۵ و ۳۶ مربوط به اثري با نام “ قافله سالار” است.

37 - شب و عشق علي

خواننده : قاسم رفعتي

موسيقي : همايون خرم تنظيم آهنگ : حسين فرهادپور

با همكاري : عليرضا بس دست و مجتبي ميرزاده

اشعار : مولانا و ايرج كيهاني

گوينده : حميد عاملي

منبع : سایت استاد همایون خرم

مطالب تکمیلی خود را به ایمیل silvernviolin@gmail.com ارسال کنید .

استاد علی تجویدی

silvernviolin — Sat, 14 Jul 2007 20:49:18 GMT

استاد علی تجویدی، متولد 1289 خیابان ری تهران.زندگی هنری او را با قلم خودش بخوانیم مقدمات را نزد پدرم و هادی تجویدی (برادرم) آموختم. در 12 سالگی دستگاههای ایرانی را می شناختم. مرحوم ابوالحسن صبا چون نزد پدرم نقاشی کار می کرد به منزل ما رفت و آمد داشت و از همان موقع با ایشان اشنا شدم. اولین سازی که آموختم تار بود ضمنآ موقعی که در دبیرستان تحصیل می کردم به گروه پیش آهنگی وارد شدم و فلوت آموختم و با نت آشنایی پیدا کردم. در 16 سالگی به کلاس حسین یاحقی رفتم و پس از 6 ماه نزد ایشان به آموختن ویولن مشغول شدم و سپس به کلاس مرحوم صبا رفتم و 6 سال نزد این استاد به فراگرفتن موسیقی و نوازندگی ویولن پرداختم، در ضمن سه تار و ضرب را هم نزد ایشان یاد گرفتم و برای پیشرفت تکنیک ویولن بنا به توصیه ایشان 3 سال نزد یک استاد خارجی کار کردم و نیز به وسیله یکی از دوستانم با حضرت حاج آقا محمد ایرانی و جناب رکن الدین مختاری و سایر موسیقی دانان ایرانی از جمله نورعلی برومند و مرحوم طاهر زاده و مرحوم قهرمانی آشنا شدم. در حقیقت دستگاههای کامل ایرانی و تصانیف مرحوم شیدا را نزد این بزرگواران اموختم. و چون ذوق آهنگسازی داشتم بنا به توصیه آقای رکن الدین مختاری به ساختن آهنگ پرداختم و برای آشنایی بیشتر به فن آهنگ سازی و همچنین ارکستراسیون و هامونی مدتی مثل یک طلبه نزد چند استاد به تحصیل پرداختم و در کلاس کنسرواتور آزاد موسیقی نام نویسی کردم. از 27 سال پیش در رادیو مشغول کار نوازندگی، آهنگسازی، عضویت کمیسیون موسیقی و سرپرستی و رهبری ارکستر هستم. و آهنگهایی به صورت ترانه ساخته ام که بیشتر در برنامه گلها اجرا شده است. اشعار آنها را اغلب آقای رهی معیری و بیژن ترقی و معینی کرمانشاهی ساخته اند. شعر چند ترانه را هم خودم ساخته ام.((
تجویدی هنرمندی است محقّق، متجسّس و پژوهشگر، آهنگهای وی را می توان بعد از شیدا و عارف قزوینی بهترین آهنگهایی دانست که بر اساس موسیقی سنتی استوار است. تجویدی به مبانی هارمونی(علم هماهنگی) واقف و بنابراین از دید آهنگسازی، برتر و بالاتر از بسیاری از همگنان معاصر خود است. بیش از 70 آهنگ زیبا و موزون برای برنامه گلها ساخته است و ثمره فعالیتهای بعد از انقلاب وی انتشار دو جلد کتاب و ساختن آهنگهای زیادی روی اشعار آقای بیژن ترقی می باشد. او می گویدمن به یاد ندارم که آهنگی ساخته باشم که انگیزه نداشته باشد. آهنگ بدون انگیزه هیچ وقت تاثیرگذار نخواهد بود.((
نام علی تجویدی در "دایرة المعارف رجال قرن بیستم" که توسط موسسّه (American Biographical Institute) ABIدر سال 1998 میلادی منتشر شد،ذکر گردیده است.این کتاب مخصوصآ مورد استفاده اشخاصی قرار می گیرد که از آن به عنوان مرجع و مآخذ بزرگان امروز جهان استفاده می کنند،این نشان میدهد که علی تجویدی در ردیف موسیقی دانان طراز اول دنیا قرار دارد و باید قدر او را بیشتر از این بدانیم، ولی جای بسی افسوس که در رسانه های داخلی هیچ خبری از او نمی شنویم و هم اکنون این مرد بزرگ در بستر بیماری به سر می برد و یادی از او نمی شود. به نظر من اگر استاد تجویدی فقط بیایند جلوی دوربین تلویزیون و خاطرات خود با استاد صبا و بنان و دلکش و دیگر بزرگان را برای ما تعریف کنند، از شنیدن آنها سیر نخواهیم شد. اما چرا این امر صورت نمی گیرد قضاوت را به خودتان واگذار می کنم. واقعآ بد دردی است که جوانان ما فکر می کنند تمام موسیقی ایرانی در وجود همان آقایی که همیشه در تلویزیون آواز می خواند خلاصه می شود.

علی تجویدی از شاگردان استاد صبا و همنواز با بهترین موسیقی دانان ایران نظیر مرتضی خان محجوبی ، حسین تهرانی ، حسن کسایی ، لطف الله مجد و جلیل شهناز و از همکاران صدیق زنده یاد پیرنیا و از پایه گذاران و همکاران دایمی برنامه گلها ، که آثارش جاویدان در فرهنگ موسیقی ما برای همیشه درخشان باقی خواهد ماند . وی هفتاد آهنگ زیبا و دلنشین و موزون برای برنامه گلها ساخته است که اکثر آهنگهایش بر روی اشعار رهی معیری و معینی کرمانشاهی ساخته شده است . استاد تجویدی علاوه بر ویولن ، تبحر زیادی در نواختن سازهای دیگری مانند تار و سه تار را دارند .

علی تجویدی از جمله هنرمندانی بود که در سالهای ابتدایی پس از پیروزی انقلاب ایران، بنا به گفته خودش سازش را شکستند و دو دهه و نیم بعد در مراسمی از وی به عنوان چهره ماندگار موسیقی تجلیل به عمل آوردند.

تجویدی بیش از سه دهه بود که با گسترش انواع موسیقی ناشایست و با آن که در میهن خود خانه و کاشانه دارد، چون دیگر بزرگان موسیقی، در غم غربت و غریبی به سر می برد. ویلن و سه تار می زد، با صدایی خسته می خواند، آهنگ می ساخت و ناشنیدنی ها در موسیقی ایران، شنیدنی می کرد. وی در سال 1378 از طرف دایرالمعارفی معتبر در آمریکا و اروپا به عنوان برترین های قرن بیستم به جهانیان معرفی شد، اما خبر آن در داخل کشور چندان منتشر نگردید!

بیژن ترقی شاعر و ترانه سرای نامی که این روزها در کسالت و بیماری به سر می برد برای استاد تجویدی ، یار و همراه همیشگی اش شعری سروده که در زمان حیات استاد و هنگامی که او در بستر بیماری بود برایش خوانده بود.

آن آتش خاموش را بردار و آهنگی بزن

برتار و پود جان ما چنگی بزن چنگی بزن

این زندگانی عاقبت پایان پذیرد رومتاب

آهنگ پرشور وشری بهر دل تنگی بزن

دنیا پراز جنگست باز ای نغمه ساز جاودان

آهنگ صلحی ساز کن آتش به هرجنگی بزن

رنگ شراب الله راپنهان مکن از عاشقان

برچهره مبهوت ما رتگی بزن رنگی بزن

ای جان ما جانان ما ای دردتو برجان ما

برخیز و باز آهنگی از مرغ شباهنگی بزن

جان می دمد در پیکرم بانگ نوای چنگ و نی

براین دروغ آینه سنگی بزن سنگی بزن

این خسته جانی تا به کی بی همزبانی تا به کی

دستی برآن شیرین نواپایی براورنگی بزن

بنواز آن دردانه را شور و نشاط خانه را

با یاد آن بگذشته ها پرسوز آهنگی بزن

استاد علی تجویدی در تاریخ 24 اسفند 1384 بر اثر ایست قلبی در منزل شخصی خویش در گذشت.

اگرچه هنوز در نسل تجویدی و حتی نسلهای بعد از آن، این دست نوازندگان بطور جدی نوازنده ویولون کلاسیک نشدند؛ و چندین نسل بعد، نوازندگانی مانند رحمت الله بدیعی و شجاع الدین لشکرلو ظهور کردند که به طور جدی توانایی اجرای سولیستی ویولون ایرانی و کلاسیک غربی را توامان داشتند. (لازم به ذکر است به همین خاطرشجاع الدین لشکرلو نوازنده مورد علاقه مرحوم تجویدی بود). اصولا نوازندگان یا آهنگسازان آن دوره در بند آن نبودند که در غرب فلان آهنگساز یا نوازنده چه می کند یا خود را بسنجند که مثلا فلان کس در ارکستراسیون کارهای بهتری دارد و باید به آن برسیم. شاید بتوان گفت اولین آهنگسازانی که چنین دغدغه هایی داشتند پرویز محمود و حسین ناصحی بودند که توانستند خود را با استانداردهای آهنگسازی جهانی مطابق کنند ولی پیگیری و ترویج جدی و عملی این جریان توسط استادانی مانند استوار، دهلوی، مسعودیه و پژمان در نسلهای بعد بود. آهنگسازانی مانند تجویدی یا وفادار که در آنزمان به تحصیل موسیقی غربی می پرداختند در واقع هدفشان رسیدن به توانی بود که قدرت بیان بهتر احساسات و حالتهای درونی شان را داشته باشند و در این فکر نبودند که مثلا یک سونات یا سمفونی بسازند. مرحوم تجویدی مدتی زیر نظر روح الله خالقی و سپس هوشنگ استوار (آهنگساز بزرگ ایران) به تحصیل علوم چند صدایی و آهنگسازی پرداخت مدتی هم نزد ضیاء مختاری به تحصیل ارکستراسیون پرداخت و به این ترتیب از آن پس بسیاری از آثارش را خود برای ارکستر تنظیم میکرد. (پیش از آن آثاری از تجویدی موجود است که با ارکسترهای کوچکی که در دهه 30 معمول بود بهره برده، ترکیب این ارکستر غیر معمول و تا حدی عجیب است؛ سازهای این ارکستر بیشتر ویولون، فلوت، کلارینت، درام و تنبک است)

تجویدی در اجرای تکنوازیها و جواب آوازهایش با ویولون حالتهای مخصوص به خود داشت که دارای طمانینه و متانت خاصی که از شخصیت بزرگ او می آمد بود؛ سکوتها و قطع های مطبوع میان آوازهایش، تومانینه ای که در موسیقی نوازندگان و خوانندگان اصفهانی سراغ داریم را تداعی میکرد.نوازندگی ویولون او بدون هیچ گونه حالت لمپنی و سبکی ای بود که در نوازندگی ویولون در زمان او بسیار مرسوم بود. سبکی که از ویولون مرحوم حسین یاحقی ایده گرفته و با سبکهای ویولون جیبسی و گاهی عربی مخلوط شده بود و باب دهان فیلمهای فارسی با آوازهای آنچنانی آنروزگار بود. ساز تجویدی همواره جایگاهش با این دست نوازندگان متمایز و بسیار شخیص و دور از غلو های زننده این دسته از نوازندگان بود. تجویدی از محضر استادان زیادی در موسیقی، چه غربی و چه ایرانی بهره برد که گاه این اساتید از لحاظ سنی از او کوچکتر بودند و تجویدی هم در آن زمان شهرتی داشت، ولی بدون توجه به جایگاهش در محضر اساتید حاضر میشد و می آموخت. تجویدی به جز ویولون با سه تار هم آشنایی داشت و گاه سه تار هم به دست میگرفت و زمزمه ای میکرد. چند سال پیش نیز آلبومی با سه تار و صدای استاد منتشر شد که اگرچه نشاندهنده توانایی های تکنیکی او نیست، ولی برای شنیدن موسیقی ناب او فرصتی شیرین است. سه تار نوازی او با اینکه زیر نظر استاد صبا پیشرفته، چندان از سبک او پیروی نمیکند و همچون نوازندگی ویولونش که نه شبیه به استادش حسین خان یاحقی است نه استاد دیگرش صبا، مخصوص اوست. علی تجویدی پس از انقلاب سالها فقط در خلوت خود و گاهی در مجلسهای بزرگداشت اساتید موسیقی، دست به ساز میبرد و فعالیت مهمی نداشت، تا اینکه به همت شاگرد قدیمی خود، فرهاد فخرالدینی با هدف راه اندازی ارکستر ملی باز شروع به کار کرد که آثار گرانبهای دیگری تقدیم به موسیقی ایران کرد. استاد علی تجویدی پیر موسیقی ایران و همنواز بزرگترین چهره های موسیقی ایران همچون طاهرزاده، جلیل شهناز، ابوالحسن صبا، سعادتمند قمی، ادیب، حسن کسایی، مرتضی محجوبی،محمدرضا شجریان و ... همچنین جزو اولین هنرمندانی بود که زمان تاسیس رادیو بصورت زنده به اجرای موسیقی میپرداخت و از آنزمان تا انتشار آثارش روی CD سالها در راه اعتلای موسیقی تلاش کرد. تالیفات او به همراه آثار صوتیش نشاندهنده مردی خستگی ناپذیر و سختکوش است که سالها کمر به خدمت موسیقی ایران بسته.

آثار مشهور استاد :

استاد تجویدی را " به نظر بنده " و البته بسیاری از استادن مورد تایید می توان بهترین تصنیف ساز تاریخ ایران نامید چون اگر درباره زیباترین تصنیف ها ی ایران از مردم نظر سنجی کنید پس از بررسی متوجه خواهید شد آهنگساز بیشتر آنها استاد تجویدی می باشد برای اثبات این موضوع به فهرستی 40 تصنیفی که توانستم از آثار استاد گرد آوری کنم دقت کنید، در این فهرست به ترتیب نام تصنیف ، دستگاه ، ترانه سرا ، خواننده تا آنجایی که اطلاع داشتم گنجانیده شده است .

• وفا با تو ای مه روا نبود – شور- رهی معیری - حمیرا

• دیدی که رسوا شد دلم – دشتی - رهی معیری - مرضیه

• برتربت حافظ – نیر سینا - دلکش

• کو یاری تا به دیارم برساند - چهارگاه - معینی کرمانشاهی - دلکش

• عاشق شیدا من واله و رسوا من – اصفهان – پرویز خطیبی – کوروس سرهنگ زاده

• چه خوش سوزی ای عشق – دشتی - معینی کرمانشاهی

• عشق خود حاشا مکن – سه گاه - معینی کرمانشاهی - مرضیه

• از برت دامن کشان رفتم ای نامهربان – شوشتری - معینی کرمانشاهی - مرضیه

• می گذرم ز برای تو از جان می گذرم - چهارگاه – بیژن ترقی - دلکش

• آشفته حالی - شور - معینی کرمانشاهی - دلکش

• آتشین روی و سیمین تنی - همایون – رهی معیری - مرضیه

• رفتم و بار سفر بستم – دشتی - نواب صفا - هایده

• خاطره یک شب – چهارگاه - معینی کرمانشاهی

• سنگ خارا – بیات کرد - معینی کرمانشاهی - مرضیه

• آمد آمد با دلجویی – اصفهان - معینی کرمانشاهی - دلکش

• کودکی – مرکب خوانی - معینی کرمانشاهی - دلکش

• پشیمانم شدم - معینی کرمانشاهی - دلکش

• آتشی ز کاروان به جا مانده - شور – بیژن ترقی - دلکش

• قسمت من - سه گاه - معینی کرمانشاهی - دلکش

• سفر کرده - چهارگاه - معینی کرمانشاهی - دلکش

• بازگشته - اصفهان - معینی کرمانشاهی – دلکش ( سفر کرده و بازگشته مکمل یک سرگشت در دو ترانه جداگانه هستند – معینی کرمانشاهی )

• بگو که هستی بگو – شور- بیژن ترقی - دلکش

• بدرقه - افشاری – بیژن ترقی - دلکش

• بسوزان نامه هایم را بسوزان – عبدالله الفت – سیمیم غانم

• ای بهار من – چهارگاه – منیر طه

• مرا عاشقی شیدا - سه گاه – منیر طه – بنان

• چه می شد رها بودم - شوشتری – معینی کرمانشاهی

• آرزو گم کرده – دشتی – رهی معیری

• سرگردان – اصفهان – بیژن ترقی

• بگذشته – اصفهان – معینی کرمانشاهی – دلکش

• از ما گذشت – چهارگاه –شهرآشوب – دلکش

• سوز و ساز – سه گاه – منیر طه

• هستی سوز – ابوعطا – نواب صفا - دلکش

• صبرم عطا کن – سه گاه – بیژن ترقی - حمیرا

• شبهای من – سه گاه – نیر سینا

• یادت می آید – همایون – معینی کرمانشاهی - دلکش

• جدایی – دشتی - معینی کرمانشاهی - دلکش

• به پاس محبت – ماهور - معینی کرمانشاهی – دلکش

• پشیمانم – همایون – بیژ ن ترقی – حمیرا

منابع : وبلاگ استاد تجویدی - سایت هارمونیا

مطالب تکمیلی خود در رابطه با این پست را به ایمیل silvernviolin@gmail.com ارسال نمایید .

به مناسبت سالروز تولد استاد همایون خرم

silvernviolin — Fri, 29 Jun 2007 10:07:18 GMT

*** خالق موسیقی های خاطره انگیز ایرانی فردا ۷۷ ساله می شود ***

وقتی به نبوغش پی می برید که بفهمید آهنگ (( تو ای پری کجایی )) را دو ساعته نوشته و وقتی در این باره مطمئن می شوید که بدانید خلق آهنگ های دیگرش مثل (( یک نفس ای پیک سحری)) ، (( اوج آسمان)) و (( رسوای زمانه منم )) هم تقریباً به همین اندازه زمان برده است . خودشان می گویند (( شهود ناگهانی )) و اسمش را می گذارد(( باریدن باران نت)). استاد معتقد است هر وقت بی توجه به این شهود سعی می کند کاری انجام دهد نتیجه ای نمی گیرد. ماجرای ساختن آهنگ (( یوسف گمگشته باز آید به کنعان...)) را اینگونه بیان می کند: ((من برای این شعر حافظ مدت ها کار کردم ولی بی فایده بود. هر چه بیشتر کار می کردم کمتر به نتیجه دلخواه می رسیدم. تا اینکه سفری به شمال کشور کردم و در همان جاده شمال بود که ناگهان باران نت بر سرم بارید. دقیقاً یادم هست که کاغذ برای نوشتن همراه نداشتم و روی دستمال کاغذی که همراه داشتم می نوشتم)).

موسیقی اش نه پاپ است و نه سنتی . می گوید موسیقی اصیل ایرانی می سازد. موسیقی ای که به تمام طبقات اجتماعی تغلق دارد و تمام نت ها و ردیف ها را با زبان موسیقی مدرن به مردم عرضه می کند. علاوه بر این معتقد است موسیقی اش ثقیل گویی های صبا را ندارد و به خاطر همین تا این اندازه با مردم ارتباط برقرار می کند . گذشته از این موسیقی اش انقدر انعطاف پذیر است که هم در برنامه گلها جا دارد و هم در آلبوم نون و دلقک محمد اصفهانی .
فعالیت هنری استاد خرم امسال 60 ساله شده است و به همین مناسبت امسال 2 تقدیر از استاد ، یکی در تهران و دیگری در لندن برگزار شد.
البته استاد خرم از معدود هنرمندانی است که سرنوشتش از بدو تولد مشخص بود . حتی اسمشان را هم به خاطر عشق مادرشان به دستگاه همایون گذاشته اند. از 7 سالگی نی لبک میزد و برای خودش با چند تکه خرده ریز چیزهایی مثل سه تار درست می کرد . با دیدن اشتیاقش به موسیقی برایش ویولن خریدند و فقط 11 سالش بود که شاگرد صبا شد. همکاری اش با رادیو – که محبوب ترین رسانه اش محسوب می شود – بر می گردد به سال 1323 . همایون 14 سالش بود که در رادیو ساز می زد و آنقدر خوب ساز می نواخت که استاد حسین تهرانی با صبا اشتباهش می گرفت . او بعدها رهبر ارکستر رادیو شد و بیش از 400 برنامه در رادیو اجرا کرد. غیر از خرم کسی نیست که توانسته باشد بدون تحصیلات آکادمیک در زمینه موسیقی به چنین سطح بالایی از هنر موسیقی رسیده باشد. استاد خرم مهندس برق است و همین مهندس بودنش دل خیلی از کسانی را گرم می کند که می خواهند هنرمند شوند ولی بخت یارشان نبوده و سر از دانشکده های بی ربط درآورده اند.

من هم به نوبه خودم تولد استاد رو به ایشون و همه دوستداران موسیقی ایرانی تبریک میگم

۳ قطعه از آثار ماندگار موسیقی ایرانی که توسط استاد خرم ساخته شده را در وبلاگ برای دانلود قرار داده ام که در زیر مشاهده می کنید.

حجم فایل : ۱مگابایت و ۴۹۶ کیلوبایت

برای دانلود اینجا کلیک کنید

حجم فایل :۱ مگابایت و ۴۳۲ کیلوبایت

برای دانلود اینجا کلیک کنید

حجم فایل :۱ مگابایت و ۷۲۰ کیلوبایت

برای دانلود اینجا کلیک کنید

گزارش تصویری از نمایشگاه عکس های آهنگین

silvernviolin — Tue, 26 Jun 2007 12:57:18 GMT

تصاویری ماندگاری از هنرمندان عرصه موسیقی ایرانی در نمایشگاه عکس های آهنگین قرار گرفته بود که واقعاْ زیبا و دیدنی بود.چند عکس رو از نمایشگاه تهیه کردم که در زیر مشاهده می کنید.

برای مشاهده عکس ها در اندازه بزرگتر روی بزرگنمایی تصویر کلیک کنید.

	نمایی از نمایشگاه بزرگنمایی تصویر
	استاد بهمن رجبی بزرگنمایی تصویر
	جهانگیر ملک - علی تجویدی - مرتضی محجوبی بزرگنمایی تصویر
	نشسته از راست:ادیب خوانساری - ابوالحسن صبا - مرتضی محجوبی - احمد عبادی . ایستاده از راست : همدانیان - کسایی - تجویدی - ... - رضا ورزنده بزرگنمایی تصویر
	جمعی از هنرمندان بزرگنمایی تصویر
	استاد همایون خرم بزرگنمایی تصویر
	از راست : منوچهر همایون پور - پرویز یاحقی- قمرالملوک وزیری - حسن کسایی-فریدون حافظی بزرگنمایی تصویر
	دکتر محمد سریر (به همراه دخترشان) بزرگنمایی تصویر
	استاد علی تجویدی و نادر گلچین بزرگنمایی تصویر
	از راست: علی تابش - حمید قنبری-ویگن - ... - اکبر گلپایگانی -منوچهر نوذری - ایرج - ناصر مسعودی - اسدا... ملک - جهانگیر ملک بزرگنمایی تصویر
	اکبر گلپایگانی و امین ا... رشیدی سال 1338 بزرگنمایی تصویر
	استاد پرویز یاحقی و گلپا (و جمعی از هنرمندان) بزرگنمایی تصویر
	بیژن ترقی و استاد پرویز یاحقی بزرگنمایی تصویر
	کودکی استاد پرویز یاحقی بزرگنمایی تصویر
	استاد تهرانی و استاد پرویز یاحقی بزرگنمایی تصویر
	استاد صبا و جمعی از هنرمندان بزرگنمایی تصویر
	استاد حسن کسایی بزرگنمایی تصویر
	استاد هوشنگ ظریف بزرگنمایی تصویر
	استاد حسین ملک و استاد ابوالحسن صبا بزرگنمایی تصویر
	استاد محمود محمودی خوانساری و استاد حبیب ا... بدیعی بزرگنمایی تصویر
	از راست : ایرج - اسدا... ملک - علی تجویدی - جهانگیر ملک بزرگنمایی تصویر
	استاد مهدی خالدی و استاد فریدون حافظی بزرگنمایی تصویر
	ویگن - استاد حبیب ا... بدیعی - اکبر گلپایگانی بزرگنمایی تصویر

منبع : ویولن نقره ای

********************

آرشیو عکس موزه موسیقی تکمیل می شود
شهروندانی که عکس هایی با موضوعیت هنر موسیقی در اختیار دارند به موزه موسیقی اهدا کنند.
به گزارش خبرگزاری مهر، مدیر امورموسیقی سازمان فرهنگی هنری شهرداری تهران، با اعلام این مطلب گفت : نمایشگاه عکس موسیقی دانان در واقع یک فراخوان عملی و مقدمه ای است برای برپایی نمایشگاههای عکس در آینده و به همین دلیل از شهروندان دعوت می شود تا با اهدای عکس های منحصر به فرد در این زمینه ،یاری گر ما در تکمیل آرشیو عکس موزه موسیقی باشند. سید عباس سجادی افزود: در نمایشگاه عکس های آهنگین که از 31 خرداد ماه در فرهنگسرای هنر گشایش یافته است بیش از 100 قطعه عکس وجود دارد.

منبع : خبرگزاری مهر

گفت‌وگو با نوه ابوالحسن صبا+نوشته ای از کیوان ساکت در رابطه با استاد صبا

silvernviolin — Sat, 23 Jun 2007 20:56:52 GMT

گفت‌وگو با نوه ابوالحسن صبا

اولين‌بار در 25 سالگي

«سيد ابوالحسن ميرولي» نوه استاد بزرگ موسيقي ايران، ابوالحسن صباست. او كه در دانشگاه‌هاي معتبري همچون بركلي و سوربون، دوره‌هاي موسيقي را گذرانده، سال‌هاست كه در منزلش به شاگردان تشنه موسيقي جز و فيوژن آموزش مي‌دهد.

چگونه ممكن است آهنگ ساز و نوازنده‌اي، نوه صبا باشد و تاكنون حداقل در فضاي رسانه‌اي مطرح نشده باشد. چه بسيار آهنگسازان و نوازندگان زير متوسطي كه به لطف خويشاوندي درجه چندم با يك چهره مطرح موسيقي، براي خود نامي دست‌وپا كرده‌اند.

اما «ميرولي» نوه دختري صبا با چهره‌اي كه ته‌مايه‌اي از چهره پدربزرگ را در خود دارد، فقط به آموزش دادن هنرجويانش مي‌پردازد و بس. در منزلش كارها را ضبط مي‌كند و شاگردانش را هم بدون تبليغات جذب كرده است. به نظر شما چنين موقعيتي عجيب نيست؟

مجيد رئوفي:

نسبت شما با آقاي صبا چيست؟

استاد صبا سه دختر داشتند كه دختر بزرگشان غزاله خانم، مادر من هستند. ايشان هم دو پسر دارند كه دومي‌اش من هستم.

ظاهرا از خانواده استاد صبا، تنها كسي كه راه ايشان را ادامه داده و به موسيقي روي آورده، شما هستيد؟

بله. هرچند كه من راه ايشان را در موسيقي اصيل ايراني ادامه ندادم و به سمت موسيقي جز و فيوژن گرايش پيدا كردم. در همان سالي كه من به دنيا آمدم، ايشان از دنيا رفتند. يك ماه قبل از تولد من. اولين بار در 25 سالگي بود كه آثار ايشان را شنيدم و سعي كردم سكان اين كشتي را كه به سمت غرب مي‌رفت، به طرف شرق بچرخانم.

البته فلسفه و لطافت موسيقي ايراني به كار من نمي‌خورد. مثل نويسندگي است. يكي رمان مي‌نويسد، يكي روزنامه‌نگار مي‌شود. ژورناليسم مسائل روز را دنبال مي‌كند. من رمان‌نويس موسيقي نيستم. من موسيقي روز را دنبال مي‌كنم.

مادر شما هم اهل موسيقي بودند؟

بله، اما ادامه ندادند. ايشان پيانو مي‌نواختند اما براي دل خودشان. تنها آرزوي پدرشان اين بود كه هيچ عضوي از خانواده‌شان به سمت موسيقي نرود. دليلش هم گرفتاري‌هايي است كه در درازمدت در زندگي يك موزيسين خودش را نشان مي‌دهد، مخصوصا در زندگي زناشويي. خيلي به ندرت مي‌توان زوج‌هايي پيدا كرد كه زندگي آرامي داشته باشند در حالي كه يك طرف قضيه، موزيسين است. مگر اينكه واقعا نسبت به كار هم علم و آگاهي داشته باشند.

اگر خانواده صبا را از چند نسل پيش مرور كنيم، مي‌بينيم كه موسيقي هميشه در آن جاري بوده، در چند نسل متوالي. پدر استاد كه هم پزشك بودند و هم اهل موسيقي. پدربزرگ‌شان كه باز هم با موسيقي همراه بودند...

هميشه هنر در خانواده صبا وجود داشته اما موسيقي به نوعي در حالتي پنهان حضور داشته. حرفه نبوده. تنها كسي كه در خاندان صبا، آن عشق و از خودگذشتگي را داشته كه زندگي‌اش را وقف موسيقي كند، ابوالحسن‌خان صبا بوده.

پس خود شما چگونه به سمت موسيقي گرايش پيدا كرديد؟

من سال 1973 براي ادامه تحصيلات در دبيرستان به اروپا رفتم و تا دو سال در اروپا بودم و بعد به آمريكا رفتم تا باقي تحصيلاتم را ادامه دهم. سه سال آخر دبيرستانم، به دليل جابه‌جايي و آشنا نبودن به زبان انگليسي چهارسال طول كشيد. من از بچگي زبان فرانسه را ياد گرفته بودم. تا آن زمان،‌ساز نمي‌زدم ولي به شدت اهل شنيدن موسيقي‌هاي روز دنيا بودم. چهار، پنج ساله كه بودم به سنت پدربزرگ ويلن نواختن را زير نظر شاگرد ايشان حشمت سنجري آغاز كردم.

آنطور كه مي‌گويند خيلي زود هم پيشرفت شگرفي كردم اما مطابق همان توصيه پدربزرگ به مادرم، خانواده، اجازه ندادند كه من اين مسير را ادامه دهم. اين دوره،‌حدودا شش ماه طول كشيد. ربطي به سطح يك آهنگساز يا موزيسين هم ندارد. مطابق شنيده‌هاي من، خود استاد هم در زندگي شخصي خود، گرفتاري‌هاي فراواني داشتند. از آنجا كه خيلي هم روحيه جمعي نداشتند و اهل بزم و مطربي نبودند، به نوعي كارشان تك‌روند بود.

درباره گرايش‌تان به موسيقي مي‌گفتيد.

گفتم كه علاقه ويژه‌اي به موسيقي داشتم،‌ اما قدرت انتخاب نداشتم. معمولا اين راه را در دوران كودكي، پدر و مادر براي فرزند باز مي‌كنند، اما مسير من اينگونه نبود. يك دوست ژاپني داشتم در آمريكا كه بدون اغراق مي‌توانم بگويم بهترين گيتاريست ايالت نيوجرسي بود. با پيشنهاد او، به دانشگاه بركلي رفتيم و كوتاه‌ترين دوره را كه دو ساله بود انتخاب كرديم. سال 1977 بود. همه‌چيز زندگي‌ام شده بود موسيقي.

با توجه به پيشينه خانوادگي شما در موسيقي ايراني به سمت موسيقي ديگري حركت كرديد؟

موسيقي آن زمان دنيا بر محور جز و راك حركت مي‌كرد. ورلدموزيك هم به تازگي راهش را باز كرده بود ولي من هنوز به موسيقي سنتي ايران علاقه‌اي پيدا نكرده بودم. در ايران كه بودم، اهل موسيقي پاپ آن دوران بودم، به ويژه به كوروش يغمايي علاقه خاصي داشتم.

اهل برنامه‌هايي به سبك «گل‌ها» نبوديد؟

نه اصلا. براي آدمي مثل من، با سن و سال كم، اين برنامه‌ها خيلي سنگين بود، به ويژه كه در خانواده هم اين نوع موسيقي چندان حضور جدي نداشت.

چگونه مي‌شود در خانواده صبا، موسيقي اصيل ايران كمرنگ باشد؟

باور كنيد تا 25 سالگي، من آثار پدربزرگم را نشنيده بودم. خود فاميل هم چندان انسي با موسيقي نداشتند. موسيقي ايران ماوراي زمان است؛ از نظر هارموني و نظمي كه در موسيقي وجود دارد.

نمي‌توان تصور كرد كه شما تا 25 سالگي در خانواده صبا، آهنگ‌هاي ايشان را نشنيده باشيد.

حتي يك بار و نه حتي موسيقي ديگراني كه مي‌نواختند. شايد به خاطر همان مشكلاتي بود كه در زندگي پدربزرگ ايجاد شده بود.

چه مشكلاتي؟

حسادت‌هايي كه نسبت به ايشان روا مي‌شد. تا جايي كه من توانستم ايشان را بفهمم، اين بود كه روح ايشان با موسيقي ايراني يكي بود و اين مساله براي ديگران مهم نبود. كسي ظاهرا نمي‌فهميده اين قضايا را.

و به همين دلايل ‌شما به سمت يك موسيقي ديگر رفتيد؟

خيلي به هارد راك علاقه داشتم. از بچگي به اين سبك علاقه داشتم. با بيتل‌ها البته شروع كردم. آن موقع هنوز موسيقي شنيداري وارد هاردراك نشده بود. بعدا پيش آمد.احساس مي‌كنم كه شما نسبت به هنر استاد صبا چندان تعلق خاطري نداريد؛ آن وابستگي يك نوه به پدربزرگ جريا نسازش، چندان در شما ديده نمي‌شود.

چه كار بايد بكنم. من كلا مخالف عكس زدن به در و ديوار هستم. عكس براي آلبوم است كه نشانتان مي‌دهم ولي خب بعضي از يادگاري‌هاي استاد بر ديوار است. تمام چيزي كه من دارم، از ايشان است. يعني اگر ارتباطي هست، خيلي شخصي است. حرف‌هايم را با ايشان مي‌زنم و اعتقاد ويژه‌اي به ايشان دارم.

اگر موافقيد به 25 سالگي‌تان برسيم.

خانم صبا، مادربزرگم مي‌دانستند كه من به سمت رشته موسيقي‌ رفته‌ام. آمده بودند منزل ما در فرانسه. گفتم كه ايشان نسبت به كار شوهرشان هم چندان اطلاعي نداشتند. شنيده‌ام كه موقع ناهار صدايشان مي‌كرده‌اند و از اين كار‌هاي خانه‌داري. البته اجباري هم نيست. اينگونه بوده. لزومي هم ندارد كه همه بدانند توچه مي‌كني. به هر حال مادربزرگم، تعدادي از كارهاي آقاي صبا را آوردند.

البته آن موقع چندان اين‌گونه نبوده كه كارها ضبط درست و حسابي داشته باشند. اين قطعات هم با اركستر راديو ساخته شده بود. البته شنيدم كه سال‌ها بعد بسياري از همين قطعات هم از بين رفتند. چون صفحه‌اي براي ضبط نبوده و روي آنها ضبط شده بود. تمام آثار استاد صبا براي اعتبار اين مملكت بوده و به همين راحتي خيلي از آنها از بين رفته‌اند.

اين نوارها هم از طريق يكي از دوستان خصوصي استاد به نام دكتر پزشكان به همسرشان رسيده بود كه هنوز هم آنها را دارم. ريل‌هايي كه از سال 1330 به جاي مانده هم به من رسيده خوشبختانه.

و بالاخره توانستيد موسيقي پدربزرگتان را بشنويد.

بله. ولي بازهم چندان هنرشان را درك نكردم. چندين بار كارها را گوش كردم. بايد اين‌گونه باشد تا مرتبت كار را بفهمي. فلسفه‌اي كه در اين موسيقي هست، بايد با آگاهي درك شود. بعد از گوش كردن چندين باره، خودم را با اين نوارها پيدا كردم. يكي، دو سال بعد آقاي عليزاده آمده بودند به فرانسه براي برگزاري كنسرت كه من با اشتياق به اين كنسرت رفتم و حتي از مراسم فيلمبرداري كردم.

به اين ترتيب من به موسيقي ايران و شرق علاقه پيدا كردم. از خاله مادرم كه از ايران به فرانسه مي‌آمد، درخواست كردم كه برايم تار، سه‌تار، تنبك و ني بياورد. تنبك را ديگر رها نكردم، چون همه‌چيز را به من ياد داد. كتاب‌هاي آقاي تهراني و بهمن رجبي را هم كار كردم.

پس حسابي وارد موسيقي ايراني شديد!

نه، ديدم موسيقي سنتي كار من نيست. هركاري كه قرار بود من در آن سن انجام دهم، انجام شده بود. حال و هواي كارها را به آن اندازه‌اي كه بقيه فهميده بودند، حس نمي‌كردم البته در كنسرت‌هايي شركت كردم كه فكرش را هم نمي‌كردم. به جاي آقاي جمشيد شميراني كه از بهترين تنبك‌زنان خارج از كشور هستند، برنامه اجرا كرده‌ام. بدون هيچ تمريني همراهي با اين افراد عالي بود، اما ربطي به من نداشت. من با آن تكنيك آقاي شميراني نمي‌توانستم تنبك بزنم و فقط ريتم را به صورت ژنتيك مي‌گرفتم.

يعني حس كار در نمي‌آمد؟

نه، من فرهنگ اين موسيقي را نداشتم. اولين چيزي كه با ديدن كتاب‌هاي پدربزرگم فكر كردم اين بود كه چرا اين نت‌ها، حدو‌حدودي ندارد. ولي الان موضوع را مي‌فهمم آن موقع با سيستم آشنايي نداشتم و به فكر نوآوري در كار بودم.

چگونه؟

برگشتم به آمريكا و در دوره تكنولوژي گيتار شركت كردم. ريتم ايراني را داشتم و سعي كردم به فيوژن برسم. همه‌چيز مي‌تواند متفاوت باشد. بستگي دارد به اينكه چگونه از يك ريتم استفاده كني.

شهرت عمده استاد صبا به نوآوري‌هايي بود كه انجام داد. ويلن را كه يك ساز غربي بود، وارد موسيقي ايراني كرد.

مساله همين است تا جايي كه مي‌دانم استاد صبا، در سن 28 سالگي كار نواختن ويلن را شروع كردند. پدرشان سه تار مي‌زدند اما به صورت شخصي. با توجه به استعدادي كه در فرزندشان ديدند، ايشان را با سه‌تار آشنا كردند. جوري كه استاد صبا ديگر قضيه را رها نكرد.

ظاهرا پدرشان هم چندان راضي نبوده‌اند. مادرم تعريف مي‌كند كه آخرين حرف‌هايي كه در گوش ايشان گفته، به همين موضوع مربوط بوده. گفته بودند: «غزال‌ جان، من از راه‌كج به واقعيت رسيدم.» به هر حال مشكل قلب ايشان بر اثر مصرف توتون و تنباكو بوده. ايشان به دنبال موسيقي بودند و به اين هدف هم رسيدند؛ آن هم يك كار نو و خلاقانه در موسيقي.

چرا در دوراني كه در فرانسه بوديد، آلبومي منتشر نكرديد. به هر حال نماد فعاليت يك كار نو، مي‌تواند انتشار يك آلبوم باشد.

سخت به دنبالش بوديم. چندين ماكت به كمپاني‌ها ارائه كرديم. كار نويي بود و بازاري نبود. براي پخش در راديو هم اقدام كرديم كه چندين بار پخش شد، اما آلبوم نه. كارها پاپ راك بودند. شعرها، به زبان فرانسوي بود و نوشته دوست دبستان من در تهران. به همه توليد‌كنندگان سر زديم اما فهميديم كه بازار دست يهودي‌هاست و به ما فرصتي نمي‌رسد. ضمن اينكه بعضي از كمپاني‌هاي متوسط هم سرمايه زيادي از ما مي‌خواستند.

چه شد كه به ايران بازگشتيد؟

در مرحله اول به خاطر فوت پدرم به ايران بازگشتم. مسائل ارثي و اين قضايا باعث شد مدتي در ايران بمانم و بعد ديگر ماندگار شدم. آشنايي من با اجتماع ايران و موزيسين‌هايي كه مثل من فكر مي‌كردند و هنرجوهاي تشنه آموزش هم دلايل بسيار مهم ديگري بودند براي ماندن من.

در ايران فقط وارد فاز تدريس شديد؟ به سمت تشكيل گروه نرفتيد؟

چرا. اولين بار با آقاي پيتر سليماني‌پور و بنا به پيشنهاد ايشان سعي كرديم يك گروه جز راه بيندازيم. سال 1376 بود. خواستيم استانداردهاي جز را به نوعي در ايران شروع كنيم. ايشان كارشان را خيلي خوب بلد بودند اما گروه شكل نگرفت. بقيه اعضا در سنت بودند. من به دنبال نوآوري بودم. ضمن اينكه در آن مقطع من از همسرم جدا شده‌بودم و با يك بچه دو ساله نمي‌توانستم در تمرينات شركت كنم و مدتي به پاريس برگشتم. البته تاسفي هم نمي‌خورم.

با چهره‌هاي ديگر كار نكرديد؟

آقاي بابك اميني چند جلسه آمدند نزد من. يك دوره كامل هم نشد. با وجود آنكه كارشان خوب بود، اما مي‌گفتند آمده‌ام براي يك دوره تكميلي.

و اجراي زنده؟

چند روز بعد از بازگشت، به دعوت آقاي كيوان شكوه در امر گروه آقاي سليماني‌پور، براي چند اجراي زنده با آقاي ماني رهنما حضور پيدا كردم. دو روز قبل از اجرا در كيش؛ البته تجربه مناسبي هم نبود و ماجراهاي زيادي هم پيش آمد.

شعر شهريار در سوگ صبا

اي صبا با تو چه گفتند كه خاموش شدي؟

چه شرابي به تو دادند كه مدهوش شدي؟

تو كه آتشكده عشق و محبت بودي

چه بلا رفت كه خاكستر خاموش شدي؟

به چه دستي زدي آن ساز شبانگاهي را

كه خود از رقت آن بيخود و بيهوش شدي

تو به‌صد نغمه، زبان بودي و دل‌ها هم گوش

چه شنفتي كه زبان بستي و خود گوش شدي؟

خلق را گرچه وفا نيست و ليكن گل من!

نه گمان‌ دار كه رفتي و فراموش شدي

تا ابد خاطر ما خوني و رنگين از توست

تو هم آميخته با خون سياووش شدي

--------------------------------------------------------------------------------------------------

اسطوره صبا

كيوان ساكت:استاد ابوالحسن صبا، يكي از استادان بي‌نظير موسيقي ايران بود و همان‌گونه كه همگان مي‌دانند تاثير فراواني بر موسيقي ايران برجا گذاشته است. هرچند كه اين استاد فرهيخته در زمان پختگي كار خود شمع وجودش خاموش شد اما كارش و آثاري كه از خود به جا گذاشت، پيروان زيادي پيدا كرد.

صبا كه يكي از شاگردان برجسته نابغه و استاد بي‌نظير موسيقي ايران، علي نقي‌خان وزيري بود، قبل از آنكه به محضر او راه پيدا كند، موسيقي ايران را نزد ميرزاعبدالله‌خان و درويش‌خان آموخته بود. البته با ورود به مدرسه موسيقي وزيري و آشنايي با استاد وزيري بود كه انديشه‌هاي صباي جوان و نوع نگاهش به موسيقي و تمرين نوازندگي به كلي دگرگون شد.

تاثيري كه وزيري بر موسيقي ايران گذاشت به نحوي بود كه مي‌توان موسيقي ايران را به دو دوره قبل و بعد از او تقسيم كرد. بسياري از استادان هم‌عصر وزيري و شاگردانش از موسيقي «وزيري» تاثير پذيرفتند و اين تاثير را مي‌توان در آثار آنها به وضوح ديد.

استاد صبا نيز ازجمله اين افراد بود ولي به خاطر نبوغي كه در ذات اين هنرمند فرهيخته وجود داشت و همچنين آشنايي‌اش با ادبيات ايران و نيز خوشنويسي و سازسازي، او توانست با استفاده از آنچه كه از استاد وزيري و استادان ديگر آموخته بود سبكي را در آهنگسازي و نوازندگي خود به وجود آورد كه همچنان بسيار بديع، جالب و شنيدني است.

بعد از استاد وزيري و ظهور برخي ديگر از اساتيد موسيقي ايران كه شاگرد وزيري بودند شاهد سه طرز تفكر يا سه مكتب فكري در موسيقي ايران هستيم: مكتب وزيري، مكتب شهنازي و مكتب ابوالحسن صبا كه اين آخري توانست مقبوليت بسيار زيادي در بين اغلب هنرمندان پيدا كند.

تاثير استاد صبا و آثارش بر موسيقي ايراني را مي‌توان به درختي تشبيه كرد كه شاخ و برگ‌هاي متعددي از آن رستند. از يك‌سو مي‌توان استاداني نظير جليل شهناز، لطف‌الله مجد و فرهنگ شريف را مثال آورد و ازسوي ديگر به اساتيد كم‌نظير ديگري مانند استاد حسن كسايي، استاد حسن ناهيد، استاد عبادي و ... اشاره كرد.

اينان با پيروي و تاثيرپذيري از سبك و سياق استاد صبا در نوازندگي و آهنگسازي راه موسيقي را ادامه دادند و هريك با ذوق و روش خودشان سبكي جديد پديد آوردند.

در مورد تاثير استاد وزيري بر صبا مي‌توان به چند نكته اشاره كرد. نخست آنكه وزيري، آهنگي ساخته بود به اسم بندباز در دستگاه ماهور كه قسمت معروف اين آهنگ براساس آرپژ‌هايي در گام ماهور DO ساخته شده است. استاد صبا كه موسيقي را نزد علي‌نقي وزيري به خوبي فراگرفته و با موسيقي علمي و موسيقي قديمي ايران هم آشنايي پيدا كرده بود با نبوغ و الهام خاص خود توانست در گام بيات ترك، «دوضربي ترك» را عرضه كند كه همچنان بسيار معروف است و استاد حسين دهلوي، اين آهنگ را براي اركستر نيز تنظيم كرده است.

آنهاكه با موسيقي آشنايي دارند مي‌دانند كه گام بيات ترك با ماهور شباهت بسيار دارد و تنها تفاوتشان در درجه هفتم گام خلاصه مي‌شود*. درجه هفتم بيات ترك، ربع پرده كمتر از درجه هفتم ماهور است. با اين تشابه مي‌توان اغلب آثاري كه در ماهور ساخته شده را در بيات ترك نيز اجرا كرد و بالعكس. در ادامه اين آثار مي‌توان به آهنگ‌هايي نظير تمرين دشتي يا در قفس اشاره كرد كه همگي به نوعي ملهم از آثاري با اين نام از استاد وزيري است.

از استاد صبا، بيش از هفتاد اثر به جا مانده است كه بسياري از آنها در موسيقي ايران، آثاري بي‌نظير هستند و تسلط استاد صبا بر موسيقي ايران و ريتم و تكنيك و مفاهيم عميق هنري را نشان مي‌دهند. ازجمله آنها مي‌توان به زنگ شتر، بهارمست، ساماني، كاروان، دوضربي ترك، به ياد گذشته، چهار مضراب ماهور و ... اشاره كرد. شايان ذكر است كه صبا در فرم چهار مضراب بسيار ورزيده و كاركرده بود و اغلب آثاري كه ساخته، در فرم چهار مضراب است.

امروز به دليل پاره‌اي سوءتعبيرها چهار مضراب معروف صبا را به اساتيد ديگري نسبت مي‌دهند. درحالي‌كه شاگردان معروف استاد صبا مانند اسناد قنبري مهر يا شادروان علي تجويدي بارها انتساب اين قطعه را به صبا تاييد كرده‌اند ولي امروزه به اشتباه در برخي از كتاب‌ها در شمار آثار درويش‌خان ذكر شده است. استاد صبا با توجهي كه به پيرامون خود داشت از كوچك‌ترين صداها هم‌جهت ساخت.

آهنگ‌هاي زيبا الهام مي‌گرفت. استاد علي تجويدي كه امروز بيش از يك سال است كه روي در نقاب خاك كشيده، نقل مي‌كند كه استاد صبا آهنگ «زنگ شتر» را از روي صداي لولاي در كلاس خود تنظيم كرده بود. با تاسف بسيار زياد، اين استاد فرهيخته در سن 55 سالگي، درست در اوج پختگي هنري خود خاموش شد ولي از خود آثار و شاگردان فراواني به جا گذاشت كه از آن جمله‌اند استاد قنبري مهر كه در زمينه ساختن ويلن و انواع سازهاي ديگر ايراني جزو مفاخر ملي ايران زمين محسوب مي‌شوند.

* منظور از گام در موسيقي ايراني دوري از نوت‌هاست در فاصله چهارم، پنجم و يا اکتاو که روي برخي درجات آن، مقام خاصي بنا مي‌شود.

منبع : هم میهن

استاد روح ا... خالقی

silvernviolin — Thu, 14 Jun 2007 07:16:18 GMT

روح‌الله خالقی ( ۱۲۸۵ - ۲۱ آبان ۱۳۴۴ ) از استادان موسیقی ایرانی، آهنگساز سرود «ای ایران»، و نوازندهٔ‌ ویولن بود. خالقی از شاگردان اصلی علینقی وزیری بود و تلاش او برای احیای موسیقی ایرانی در دورانی که توجه رسمی به این موسیقی کاهش یافته بود، تأثیرگذار و مهم شمرده می‌شود. او کتابی به نام سرگذشت موسیقی ایران دربارهٔ سرگذشت موسیقی، موسیقی‌دانان و نوازندگان ایرانی هم‌عصر خود و کتابی به نام نظری به موسیقی شامل نظریه‌ای برای موسیقی ایرانی و غربی نوشته است.

زندگی

کودکی و نوجوانی

خالقی در کرمان به دنیا آمد. پدرش میرزا عبدالله خان، منشی والی کرمان بود که تار هم می‌زد.در چندماهگی به همراه خانواده به تهران مهاجرت کرد. تحصیلات ابتدایی‌اش در تهران و شیراز و اصفهان گذراند. در تهران به مدرسهٔ امریکایی‌ها رفت و در آنجا همراه سایر شاگردان سرود هم می‌خواند.

علاقه و توجه به موسیقی در خانوادهٔ خالقی امری معمول بود؛ پدر و مادر هر دو تار می‌نواختند و پدر مدتی شاگرد استادان مطرح این ساز بوده است. همچنین خانوادهٔ او با میرزا غلامرضا شیرازی، نوازندهٔ تار، رفت و آمد و آشنایی داشته است و فرزندان، وی را «عمو» می‌خوانده‌اند.

با انتقال پدرش به شیراز در سال ۱۲۹۵، در شهریور ۱۲۹۷ به همراه خانواده به این شهر رفت. در آنجا از آموزش‌های میرزا نصیر فرصت در زمینهٔ عروض و نقاشی استفاده نمود. همچنین آموختن موسیقی را نزد شوهر عمه‌اش میرزا رحیم شروع کرد و از او بیش از یک سال ویولن می‌آموخت.

جوانی و آغاز تحصیلات موسیقی

در سال ۱۳۰۲ به مدرسهٔ عالی موسیقی رفت و در آنجا تحت نظر علینقی وزیری و ابوالحسن صبا آموختن موسیقی و نواختن ویولن را آغاز کرد.

در سال ۱۳۰۳ با وجود مخالفت پدرش، تصمیم گرفت صرفاً به مدرسهٔ موسیقی برود. پدرش با وجود علاقه‌ای که به موسیقی داشت، با موسیقی یاد گرفتن وی مخالف بود و در نتیجه او مدتی پنهانی به مدرسهٔ موسیقی می‌رفت. گویا در این مورد، وزیری و یحیی دولت آبادی نزد پدرش وساطت کرده‌اند که بی‌تأثیر بوده است. وی بالاخره با گرفتن حکم تدریس موسیقی به پدرش ثابت می‌کند که «پیِ مطرب شدن نبوده است»^. در تابستان سال ۱۳۰۴، چهار کنسرت به رهبری وزیری در مدرسه اجرا شد که خالقی نیز در آن‌ها به عنوان نوازنده حضور داشت.

ورود به عرصهٔ موسیقی حرفه‌ای

در دو سال آخر تحصیلش، شهرداری تهران کافه بلدیه را بنیاد کرد و برای آن نیاز به یک دستهٔ ارکستر ایرانی داشت. تشکیل دادن این دسته به خالقی پیشنهاد شد و او این کار را انجام داد .

خالقی یاد دادن موسیقی را از ۱۳۰۷ در مدرسه ورزش آغاز کرد. بعد از لیسانس نیز به هنرستان عالی موسیقی رفت و در آنجا تدریس کرد.

در سال ۱۳۱۰ از دارالفنون دیپلم گرفت و وارد دارالمعلمین شد. در خرداد سال ۱۳۱۳، دارالمعلمین به «دانشسرای عالی» تغییر نام یافت. خالقی مدرک لیسانس خود را از این دانشسرا در رشتهٔ فلسفه و ادبیات دریافت نمود.

وی در ۱۳۱۴ وارد خدمت دولتی در وزارت فرهنگ گردید و در ۱۳۱۷ معاون دفتر وزارتی وزارت فرهنگ شد. در ۱۳۲۰ به پیشنهاد وزیری، معاون اداره موسیقی کشور و نیز معاون هنرستان عالی موسیقی شد. در ۱۳۲۵ مدتی در وزارت کار وتبلیغات کار کرد. در ۱۳۲۷ متصدی دبیرخانه هنرهای زیبا شد. در ۱۳۲۸ هنرستان موسیقی ملی را تأسیس کرد و رئیس آن شد.

در سال ۱۳۳۴ در چارچوب برنامه‌های انجمن ایران و شوروی به این کشور سفر کرد. همچنین در ۱۳۳۵، سفرهایی را به کشورهای رومانی، فرانسه و هندوستان انجام داد. دستاورد وی از سفر هند، مجموعه مقالاتی در زمینهٔ موسیقی و رقص در این کشور بود.

خالقی سالها در رادیو ایران نیز فعالیت داشت و از جمله رئیس شورای موسیقی رادیو بود و برنامه‌های رادیویی «یادی از هنرمندان درگذشته» و «ساز و سخن» را راه‌اندازی کرد. وی همچنین، سرپرست ارکستر گلها نیز بود.

از آهنگ‌های ساخته خالقی که در این دوره بسیار موردپسند بود و از رادیو بسیار پخش می‌شد «رنگارنگ شماره یک» در دستگاه اصفهان بود.

خالقی در سال ۱۳۳۸ به در خواست خود از اداره کل هنرهای زیبا بازنشسته شد اما همچنان به فعالیت‌های هنری خود ادامه داد.

خالقی در ۱۳۴۴ در سالزبورگ در اتریش از دنیا رفت و در قبرستان ظهیرالدوله در تهران دفن شده است. سه فرزند خالقی گلنوش، فرهاد و فرخ نام دارند.

عبدالحسین سپنتا شعری دربارهٔ او با مطلع زیر سروده است.

به پرده‌های پیانو چو خالقی زد دست

به روی نُت ز هنر نقشِ آفرین بربست

آثار

آثار موسیقایی

خالقی قطعات، تصنیف‌ها و سرودهای بسیاری دارد.

قطعات

رنگارنگ ۱ در دستگاه اصفهان، رنگارنگ ۲ در دستگاه ماهور، نغمه‌های ماهور (بر اساس غزل «دل می‌رود ز دستم...» از حافظ)، می ‌ناب (بر اساس غزل «دیشب به سیل اشک...» از حافظ)، آه سحر (بر اساس غزلی از فروغی بسطامی)، بوی جوی مولیان (گل‌های رنگارنگ شماره ۲۵۴)، جام‌جم، شب هجران، حالا چرا (بر اساس غزلی از شهریار).

تصنیف‌ها

یار رمیده، هستی عاشقان، پیمان‌شکن، وعدهٔ وصال، لالهٔ‌ خونین، ‌نغمهٔ نوروزی، بهار عاشق، آتشین لاله، خاموش، امید زندگی، شب جوانی و شب هجران.

قطعات امید زندگی، شب جوانی و شب هجران آثاری از خالقی هستند که در فیلم طوفان زندگی استفاده شده‌اند.

سرودها

پند سعدی، دانش، شادی، هنر،‌ امید،‌ آذربایجان (شعر از رهی معیری)، اصفهان،‌ای ایران و نفت از کارهای وی است. سرود نفت در سال ۱۳۳۱ به مناسبت ملی شدن صنعت نفت تصنیف شده است و شعر آن از معیری است.

خالقی به جز آهنگسازی، به تنظیم و اجرای بسیاری از تصنیف‌های قدیمی شیدا و عارف برای ارکستر نیز پرداخته است. وی تعدادی از آهنگ‌های علینقی وزیری مانند شکایت، نی، خریدار تو، دلتنگ،‌ و کاروان را با ارکستر اجرا و رهبری کرده است.

تصنیف خاموش آخرین اثر خالقی است. این آهنگ در دستگاه ماهور ساخته شده است و ارکستر گل‌ها آن را به رهبری خالقی و با همراهی پیانوی جواد معروفی اجرا کرده است. شعر این تصنیف از رهی معیری است.

نه دل مفتونِ دلبندی، نه جان مدهوشِ دل‌خواهی		نه بر مُژگان من اشکی، نه بر لب‌های من آهی
نه جان بی‌نصیبم را، نه از شمعی نه از جمعی		ندارم خاطرِ الفت، نه با مِهری نه با ماهی
کیم من، آرزو گم کرده‌ای تنها و سرگردان		نه آرامی، نه امیدی، نه هم‌دردی، نه همراهی
گَهی اُفتان و خیزان، چون غُباری در بیابانی		گَهی خاموش و حیران، چون نگاهی بر نظرگاهی
رهی تا چند سوزم، در دل شب‌ها چو کوکب‌ها		به اقبال شَرر نازم، که دارد عُمر کوتاهی

آثار تالیفی

کتاب‌های خالقی عبارت‌اند از:

نظری به موسیقی در ۱۳۱۶ و ۱۳۱۷
کتاب هماهنگی در ۱۳۲۰ (ترجمه )
سرگذشت موسیقی ایران: جلد اول این کتاب در ۱۳۳۳، جلد دوم در ۱۳۳۵ و جلد سوم آن پس از مرگ خالقی به کوشش ساسان سپنتا در ۱۳۷۷ منتشر شده است.
کتاب ویولن
تار و سه‌تار

خالقی مجلهٔ چنگ را نیز منتشر کرد که کلاً چهار شماره از آن چاپ شد. وی در مجله‌های موزیک ایران و موسیقی نیز مقالاتی نوشته است.

خالقی و حفظ موسیقی ایرانی

خالقی در دورانی فعالیت می‌کرد که موسیقی غربی در ایران رواج داشت و بسیاری موسیقی ایرانی را غیرعلمی و تدریس آن را بیهوده می‌دانستند. حتی در بازه‌ای موسیقی ایرانی در هنرستان علی موسیقی تدریس نمی‌شد و بسیاری از کسانی که سازهای سنتی می‌نواختند در این بازه به سازهای اروپایی روی آوردند یا هنرستان عالی موسیقی را ترک کردند. در این دوران خالقی و استاد محبوبش علینقی وزیری برای حفظ موسیقی ایرانی تلاش‌های بسیاری کردند. جعفرزاده در نقد کتاب نظری به موسیقی این کتاب را تلاشی برای توجیه علمی موسیقی ایرانی با تئوری موسیقی غربی و تغییر فضای ضد موسیقی ایرانی ‌آن زمان می‌داند که بی‌نتیجه نمانده است و در نهایت به تأسیس هنرستان موسیقی ملی منجر شده است.

منبع : ویکی پدیای فارسی

مطالب تکمیلی خود در ابطه با این پست را به ایمیل silvernviolin@gmail.com ارسال کنید.

استاد حبیب ا... بدیعی

silvernviolin — Sat, 09 Jun 2007 13:15:01 GMT

حبيب الله بديعي در سال 1312 در سرزمين هميشه بهار هنرپرور و مردخيز مازندران در شهر "سواد كوه" در كانوني گرم و با محبت و در آغوش پدر و مادري كه براي هنر و هنرمند احترامي خاص قائل بودند تولد و پرورش يافت.
دو ساله بود كه پدرش "سواد كوه" را ترك و در شهر ساري اقامت گزيد و به كار فلاحت و تجارت پرداخت.هنوز هشت بهار از سن حبيب نگذشته بود كه همراه خانواده ي خود به تهران آمد و مقيم اين شهر شد.
در ساري برادر بزرگ حبيب براي خود ويلني تهيه كرده و نزد يك نوازنده ي ارمني به فراگرفتن ويلن مشغول مي شود ولي بعد از دو سال از ادامه ي كار خسته شده و نواختن ويلن را ترك مي كند.در اين زمان حبيب گهگاهي بدون اجازه و دور از چشم برادر مشتاقانه دستي به آرشه ي ويلن برده و نغمات دلنشيني به گوش مي رساند.اين عمل از ديد برادر مكتوم نماند و وقتي علاقه ي شديد او را نسبت به موسيقي مي بيند ويلن را به او هديه مي كند.
پدر و مادرش كه به تعليم و تربيت وي مانند ساير اولادان خود بي نهايت علاقمند بودند بر تحصيلات او نظارت دقيق داشتند و او تا اخذ ليسانس از دانشكده ي علوم تمام مراحل تحصيلي را با موفقيت به پايان رسانيد.

سال 1326 بود كه حبيب نوجوان پس از مدتي تمرين نزد خود به كلاس آقاي "مفخم پايان" مي رود و از ايشان كسب فيض مي كند.دكتر لطف اله مفخم پايان يكي از شاگردان خوب و باوفاي استاد ابوالحسن صبا بود چنانكه اغلب رديفهاي استاد به خط و اهتمام اين هنرمند نوشته و چاپ شده است.وي مدت سه سال حبيب اله بديعي را در فراگيري رديفهاي صبا تعليم مي دهد.بديعي رفته رفته چنان پيشرفتي در كار موسيقي حاصل مي كند كه در سال 1329 يعني پس از چهار سال نوازندگي به عنوان سوليست در برنامه ي راديو ارتش به نواختن ويلن مشغول مي شود.بعد از دو سال در واقع در سال 1331 به كلاس استاد ابوالحسن صبا مي رود و مدت دو سال از محضر او كسب فيض كرده و دوره ي تكميلي آوازها را نزد او به پايان مي رساند.در همين زمان كه نزد استاد صبا به فراگيري مشغول بود مدت دو سال نيز نزد يكي از اساتيد موسيقي كلاسيك خارجي به نام "جينگوزيان" كه از ارامنه ي قفقاز بود دوره مي بيند.
بديعي علاقه ي وافري به موسيقي اصيل و سنتي ايران دارد و اعتقاد او بر اين است كه موسيقي ملي هر كشور نماينده ي اعتلاء روح آن ملت است و اگر بخواهند استقلال و همبستگي ملتي را از او بگيرند اول موسيقي و فرهنگ و ادبيات آن كشور را تسخير مي كنند بعد به سراغ ساير نشانه هاي ملي آن كشور مي روند اما فرهنگ و ادبيات و موسيقي ملي ايران همانگونه كه ناملايمات تاريخي و حملات وحشيانه ي مغول و بعضي از اقوام ديگر را پشت سر گذاشته در برابر اين تهاجمات مردانه ايستادگي كرده و از اين پس نيز به اتكاء فرهنگ پر بار خود راه آينده را در نورديده و ميراث هاي فرهنگي خويش را پشتوانه ي همت خود قرار مي دهد.

استاد بدیعی و گلپا

حبيب اله بديعي در نواختن دستگاهها و گوشه هاي آواز قدرت و توانايي قابل ملاحظه يي دارد.در آهنگسازي و نوازندگي داراي سبك خاصي است كه هر يك از آثار او از شيوايي و لطافت كم نظيري برخوردار است.او همين كه مي بيند تكرار نغمات و گوشه ها ممكن است براي شنونده كسالت آور باشد به قطعه يي ضربي روي مي آورد كه موجب تنوع و مبين قدرت نوازندگيش مي گردد به طوري كه بسياري از اهل فن معتقدند سلوي مشهور او كه در دستگاه "شور" نواخته شده به ملاحت و عظمت تمامي درياي مازندران زادگاهش مي باشد و شنونده را در الهام و رؤياهاي دور و دراز فرو مي برد.
حبيب اله بديعي ابتدا در سال 1333 اركستر كوچكي را رهبري مي كرد كه بعدها بنا به تجديد نظر تشكيلات اركسترهاي راديو اركستر شماره ي 6 نام گذاري گرديد.وي در سال 1337 بنا به دعوت داود پيرنيا سرپرست برنامه ي گلها كار خود را در اين برنامه با خوانندگاني چون:غلامحسين بنان حسين قوامي اكبر گلپايگاني محمودي خوانساري محمد رضا شجريان و غيره آغاز كرد.
وي در سال 1343 عضو شوراي موسيقي راديو در سال 1345 معاون اداره ي راديو تهران و سپس معاون اداره ي موسيقي سال 1346 تا سال 1351 رئيس اداره ي موسيقي راديو و از سال 1351 تا سال 1358 عضو شوراي واحد موسيقي كه اعضاء آن متشكل از آقايان:مرتضي حنانه علي تجويدي و حسينعلي ملاح بود منتصب مي گردد و ضمن رهبري اركسترهاي شماره ي 2 و 4 و 6 سپس مدت 6 سال رهبري اركستر "باربد" را به عهده داشت.

فريدون ناصري آهنگساز خوب و هنرمند در يكي از برنامه هاي راديويي مي گويد:" حبيب اله بديعي يكي از آهنگسازان و نوازندگاني است كه در اين رده مي شناسيم.او يكي از زبردست ترين بداهه نوازان يا بداهه سراياني است كه ما طي سال هاي اخير در سرزمينمان ديده ايم.
حبيب اله بديعي نه فقط استعدادي باورنكردني در بداهه سرايي و رديف شناسي دارد بلكه اگر لازم باشد بالاترين درجه ي قدرت تقليد را هم از هنرمندان گذشته دارد.او اين كار را زماني انجام مي دهد كه از هر جهت لزوم اين عمل ثابت شده باشد كما اين كه بعد از فوت استاد بزرگ ابوالحسن خان صبا نواري از قطعه ي معروف "زنگ شتر" او در دست نبود و يا حداقل راديو چنين نواري نداشت حال اين كه لازم بود به خاطر بزرگداشت استاد از دست رفته اين شاهكار هميشه جاويدان او پخش مي شد از سوي ديگر استاد فقيد شاگردان زيادي داشت منجمله حبيب اله بديعي هم شاگرد او بود.باري بنا به صلاحديد مدير آن روز راديو چند نفر از شاگردان مرحوم استاد اين قطعه ي "زنگ شتر" را نواختند و قطعه يي كه بنا به نظر بسياري پذيرفته شد و حتي به نام مرحوم استاد پخش شد قطعه يي بود كه حبيب اله بديعي نواخته بود.يكبار ديگر بايد بگويم كه در همان زمان صريحا به تصديق همگان آنچه كه حبيب اله بديعي نواخته بود صد در صد با نحوه ي نوازندگي استاد ابوالحسن خان صبا برابري مي كرد.

استاد حبيب الله بديعي در تاريخ 29/7/71 به رحمت ايزدي پيوست ، جسد وي را در جوار امامزاده طاهر کرج به خاک سپردند.

منبع : وبلاگ استاد حبيب اله بديعي - به مديريت معين شالي بيک

مطالب تکمیلی خود در رابطه با این پست را به ایمیل silvernviolin@gmail.com ارسال کنید.